O silencio xa non é opción: a prevención do suicidio entra na conversa pública en Ourense

Cada 10 de setembro, o calendario sanitario internacional dedica unha xornada a un problema que durante décadas se viviu a porta pechada: a conduta suicida. Este ano, en Ourense, a conmemoración non se limitou aos actos institucionais. Os pacientes do Hospital de Día de Psiquiatría do Complexo Hospitalario Universitario participaron elaborando fariñas de papel con mensaxes de ánimo, un xesto sinxelo que condensa a idea central da campaña: falar do sufrimento emocional non é unha debilidade, é o punto de partida para recibir axuda.

Esa aposta pola visibilización ten un trasfondo moi concreto. O Servizo de Psiquiatría da área sanitaria ourensá, que tamén cubre Verín e Valdeorras, rexistra a diario entre dúas e tres persoas que acuden por intentos de suicidio de distinta gravidade ou por ideación suicida. Así o sinalou a súa responsable, a xefa do servizo, no marco da xornada mundial. Non se trata, por tanto, dunha realidade marxinal nin excepcional: é unha demanda asistencial constante que chega ao sistema público cada semana laboral.

Unha cifra que obriga a mirar de frente

Dous ou tres casos diarios poden parecer un dato frío, pero a aritmética semanal revela a dimensión do fenómeno nunha das áreas sanitarias máis extensas de Galicia. Detrás de cada atención hai unha persoa en crise e, con frecuencia, un contorno familiar que non soubo detectar as sinais ou que non atopou a canle adecuada para pedir axuda. Precisamente iso é o que as campañas de prevención intentan cambiar: trasladar á sociedade que a conduta suicida é un problema de saúde pública, non un asunto privado do que deba avergoñarse ninguén.

O leitmotiv deste ano, romper o silencio, apunta a un dos obstáculos máis persistentes en saúde mental: o estigma. Moitas persoas que atravesan un episodio de ideación suicida tardan en consultalo por medo ao xuízo, e ese retraso agrava o cadro. Que sexan os propios pacientes do Hospital de Día quen elaboren mensaxes de ánimo ten un valor simbólico difícil de exaxerar: quen pasaron polo sufrimento emocional son a proba vivente de que o apoio profesional funciona.

O papel do dispositivo asistencial

O Hospital de Día de Psiquiatría do CHUO constitúe un elo intermedio entre a atención ambulatoria e o ingreso convencional. Permite un seguimento intensivo sen separar á persoa do seu contorno cotián, algo que a evidencia clínica considera valioso en procesos de recuperación. Que os seus usuarios se impliquen nunha xornada de sensibilización de alcance internacional mostra tamén unha forma de entender a terapia que vai máis aló da consulta: a participación comunitaria como parte do tratamento.

Queda unha pregunta no ar, válida para toda Galicia: están dimensionados os recursos de saúde mental para absorber unha demanda deste calibre? O dato diario facilitado polo servizo ourensán invita a propola. A conduta suicida é, en gran medida, prevenible, e a prevención esixe tanto detección temperá na atención primaria como suficientes profesionais especializados nos niveis de maior intensidade.

Conclusión

Os fariñas confeccionados en Ourense son un xesto pequeno, pero a súa mensaxe é rotunda: ninguén debería percorrer so un momento de crise. Que o sistema sanitario atenda cada día a varias persoas por esta causa demostra que o problema existe e é medible; que os pacientes se sumen á conmemoración demostra que a saída existe e é posible. Entre ambos extremos dibúixase o terreo da prevención: falar, pedir axuda e encontrar unha resposta pública á altura da necesidade.

Con información de medios galegos