O Pleno da Sala do Civil e Penal do Tribunal Superior de Xustiza da Comunitat Valenciana rexeitou por unanimidade investigar ao expresidente da Generalitat Carlos Mazón pola súa actuación durante a DANA, ao entender que non existen elementos que permitan atribuírlle un delito. A resolución, ditada este luns, responde á exposición razonada elevada pola xuíza de Catarroja e consta dun auto de setenta páxinas. Os maxistrados consideran que, coa normativa vixente, Mazón non ostentaba unha posición que lle impuxese deberes penais específicos na xestión da emerxencia.
A decisión impide que o Tribunal Superior declare a súa competencia para abrir unha causa penal contra o aforado, que actualmente é deputado en Les Corts. O auto examina as actuacións e as comunicacións relacionadas coa xestión da crise meteorolóxica e conclúe que as probas achegadas non demostran, coa solidez requirida, a existencia dun ilícito penal atribuíble ao expresidente.
Entre os argumentos centrais figura a ausencia da chamada «posición de garante» no sentido esixido pola lei penal: os maxistrados entenden que a normativa non asignaba a Mazón deberes concretos que o fixesen responsable penalmente da coordinación operativa da emerxencia. Ademais, o tribunal sostén que non se acreditaron elementos que o vinculen co envío do aviso Es-Alert remitido á poboación ás 20:11 horas o día da DANA.
Motivación xurídica do auto
O auto fai fincapé na necesidade de distinguir a responsabilidade política ou moral da responsabilidade penal. Os xuíces lembran que a súa función limítase a valorar, desde o punto de vista xurídico-penal, se os feitos descritos revisten a entidade de delito e se a persoa investigada ocupaba unha posición que implicase deberes penais.
«non se aprecia un fundamento sólido e obxectivo» que permita considerar que os feitos revistan carácter de delito
Ese criterio explica, segundo o tribunal, a imposibilidade de asumir a competencia para investigar a Mazón cos elementos achegados na exposición razonada. O auto analiza as comunicacións oficiais, os protocolos de emerxencia e a cadea de mando administrativa sen atopar probas suficientes dunha actuación punible.
Fiscalía e a exposición razonada
A exposición razonada foi presentada o 24 de febreiro pola xuíza que instrúe a causa penal sobre a DANA en Catarroja, na que solicitaba que o Tribunal Superior investigase ao expresidente. A Fiscalía, pola súa parte, indicara que non observaba «indicios con suficiente solidez» para pedirlle a imputación, unha valoración que coincide no esencial cos argumentos agora adoptados polo tribunal.
A condición de aforado de Mazón facía imprescindible que o órgano superior valorase a procedencia de abrir unha causa en contra del. Ao rexeitarse a competencia, o camiño penal contra o exxefe do Consell queda, a día de hoxe, pechado nesta vía concreta salvo que se acheguen novas probas que xustifiquen unha reconsideración.
O auto tamén subliña que, aínda que o tribunal non é insensible á gravidade dos danos e á traxedia ocasionada pola DANA, esa consideración non pode suplir o estándar probatorio esixido en materia penal. En consecuencia, a Sala limita o seu exame ao ámbito estritamente xurídico e non aos xuízos de carácter político ou mediático.
Implicacións e posibles pasos seguintes
A resolución non afecta ao resto da instrucción do caso sobre a DANA, que segue aberta nos xulgados competentes e pode continuar contra outras persoas ou administracións se se atopan indicios suficientes. Tampouco impide que a xuíza de Catarroja solicite novas dilixencias ou achegue probas adicionais que eventualmente obligen a revisar a postura adoptada.
Desde o punto de vista político, a decisión libera ao exmandatario dunha investigación penal, pero non pecha o debate público sobre a xestión da crise, que seguirá sendo obxecto de valoracións nos ámbitos parlamentario e mediático. Xurídicamente, o auto marca os límites actuais da persecución penal en torno aos feitos investigados.
A resolución do Tribunal Superior incorpórase agora ao expediente e quedará a disposición das partes, que poden estudar posibles recursos ou plantexamentos alternativos. Mentres tanto, a instrución dos sucesos relacionados coa DANA continuará o seu curso nos tribunais coas dilixencias que se consideren pertinentes.
