Fraude de 164.000 euros en cafeterías de institutos de Vigo: os concesionarios aceptan un ano de cárcere

Poucas veces un caso de fraude laboral conxuga tantas arestas como o que pechou este mércores a Quinta Sección da Audiencia de Pontevedra, con sede en Vigo. Un matrimonio e mailo seu fillo, responsables de varios servizos de cafetaría en institutos da cidade olívica e mailo seu contorno, declaráronse culpables de deixar de cotizar á Seguridade Social por un importe que supera os 164.000 euros. A conformidade aforralles un xuízo, pero non as consecuencias: un ano de prisión por cada un, multa de 90.000 euros e maila obrigación de devolver ata o último céntimo defraudado.

Unha conformidade que non borra o delito

Quen espera que un acordo coa Fiscalía implique impunidade, equivócase de plano. Os tres acusados recoñeceron os feitos nunha vista celebrada este mércores, allanando o camiño para unha condena que, aínda que non suporá ingreso efectivo en prisión de xeito inmediato, comporta un peso penal innegábel. A suspensión do ingreso carcerario, fixada en tres anos, queda condicionada a dous requisitos sine qua non: non cometer novos delitos neste período e aboar a totalidade do defraudado.

Non é pouco o que está en xogo. Cómpre recordar que a conformidade penal non é un perdón, senón unha vía áxil para evitar un xuízo longo e custoso. A defensa opta polo mal menor, mentres que a Fiscalía garante unha condena sen riscos procesais. Pero a mensaxe social é a que importa: quen frauda á Seguridade Social acaba rendendo contas. Demasiadas veces esa rendición tarda en chegar.

164.000 euros sen cotizar: o que hai detrás do número

A cifra fala por si soa. Máis de 164.000 euros en cotizacións eludidas non son un erro contábel nin un descoido administrativo. É unha cantidade que reflicte un padrón sostido de incumprimento, prolongado no tempo e executado por quen xestionaban un servizo público delegado: a cafetaría de centros educativos. Basta con ollar os números para entender a dimensión. Cada euro non cotizado é un dereito laboral que se esvaece. Unha cotización que non existe non xera prestación. Non hai paro, non hai xubilación, non hai incapacidade. O traballador queda en terra de ninguén mentres o empresario engrosa a súa marxe.

A iso hai que sumar as multas: 90.000 euros por cabeza. Tres persoas, tres multas idénticas. O castigo económico acompaña o penal, porque o delito fiscal contra a Seguridade Social ten unha dobre cara: o defraudado ao sistema e mailo lucro ilícito obtido polos responsables. A Audiencia non fixo concesións máis alá da lóxica suspensión do ingreso.

Cafetarías de instituto: un negocio baixo escrutinio

Difícil entender o caso sen ollar para o contexto. As cafetarías dos institutos galegos son un negocio peculiar. Adjudícanse por concesión, funcionan con alumnado cativo e dependen da regulación municipal e autonómica. En Vigo, con decenas de centros de secundaria e formación profesional, o volume de actividade é considerábel. Quen controla varias destas cafetarías manexa un fluxo constante de ingresos, a miúdo en efectivo, cunha estrutura laboral que inclúe desde camareiros ata persoal de cociña con contratos a tempo parcial.

A ninguén se lle escapa que este tipo de servizos, pola súa propia natureza, son propensos á economía mergullada. As quendas son intensas, a rotación de persoal alta e as marxes, axustadas. A tentación de non cotizar por todas as horas traballadas, ou de manter a empregados en negro, é unha práctica que a Inspección de Traballo leva anos perseguindo. Non sempre con éxito, porque a detección require denuncias, contrastes documentais e, sobre todo, vontade inspectora.