Unha lexislación obsoleta para os lume que xa mutaron
A imaxe resulta arrepiñante pola súa crua normalidade: uns mozos observan, case con parsimonia, as chamas dun incendio forestal activo na parroquia lucense de San Salvador de Ínsua, no concello de Taboada. Esa fotografía, tomada fai pouco días, encapsula a perfección a dramática asimilación colectiva do lume no rural galego. O que noutras xeografías europeas provocaría o pánico ou o estupor máis absoluto, aquí converteuse case nunha paisaxe recorrente da estación estival. Con todo, detrás desa perigosa costume visual late unha urxencia administrativa notable: o afán da Administración autonómica por culminar antes de que finalice o ano en curso unha nova lei de incendios que leva interminables cinco anos de tramitación burocrática.
O escenario é profundamente paradóxico. Mentres o territorio segue ardendo e os habitantes asisten ao fenómeno cunha preocupante dose de estoicismo, a maquinaria institucional mantén nun limbo xurídico unha ferramenta legal concebida precisamente para adaptar a estratexia de defensa do monte ás novas e complexas tipoloxías de sinistros. A pretensión actual das autoridades galegas de acelerar os tempos para lograr a súa aprobación definitiva antes do próximo mes de xaneiro evidencia, de forma palmaria, un atraso máis que considerable nas políticas que deberían marcar o ritmo da prevención, e non ir sempre un paso por detrás da emerxencia real.
O fantasma de Larouco e o cambio na perigosidade
O calendario avanza sen pausa cara á data na que se cumprirá un ano completo desde que o termo municipal de Larouco, concretamente na parroquia de Seadur, se converteu no epicentro do que aínda hoxe se considera o maior desastre deste tipo rexistrado na historia de toda a Comunidade Autónoma. Ese devastador episodio, que se iniciou a mediados do mes de agosto do ano pasado, marcou un auténtico punto de inflexión na forma de entender e combater as chamas nesta comunidade atlántica. A agresividade sen precedentes dese megaincendio puxo de manifesto, de forma brutal e incontestable, que os protocolos, os recursos e o marco normativo vixente quedaran completamente desbordados.
Ese suceso destapou unha crúa realidade operativa: os patróns tradicionais de comportamento do lume mutaron de forma sustancial. Os modelos de propagación aos que estaban habituados os dispositivos de extinción xa non servían para facer fronte a estas novas columnas de lume dunha virulencia inusitada. Deste xeito, a futura regulación lexislativa preséntase como unha necesidade acuciante e non como un mero trámite de actualización burocrática. O obxectivo primordial deste novo marco normativo pasa, necesariamente, por actualizar toda a estratexia de prevención e resposta para facela efectiva contra estes sinistros de quinta xeración, caracterizados pola súa extrema velocidade e imprevisibilidade.
Monte abandonado e rural en vilo
Alén dos despachos da consellería correspondente e do histórico atraso na publicación dos textos legais, subxacente un problema estrutural de enorme calado que ningunha lei por si soa poderá resolver a curto prazo. A continua perda de poboación nas zonas do interior, o envellecemento demográfico galopante e o consecuente abandono masivo das actividades tradicionais agroforestais propiciaron un inmenso e continuado proceso de acumulación de biomasa combustible en amplas zonas do territorio. Galicia alberga actualmente un paisaje que, tristemente, está abonado para que a contingencia dun pequeno conato de lume derive de maneira case inmediata nunha catástrofe ecolóxica de proporcións incalculables.
