Galicia en prealerta: 32 concellos da Coruña e Pontevedra ante a escaseza de auga

A Xunta declarou este mércores a prealerta por escaseza moderada de auga en trinta e un concellos das provincias da Coruña e Pontevedra, unha medida cuxos efectos se estenden tamén a Baiona sen chegar a declararse formalmente nese municipio costeiro. A decisión responde ao descenso acusado dos caudais nos ríos Lérez e Anllóns, unido ao incremento de poboación que rexistra a costa galega durante os meses estivais. Por agora, non se estableceron restricións xerais de subministración.

Un mapa que abrangue dúas provincias

Poucas veces unha resolución administrativa reflicte con tanta precisión a xeografía da auga en Galicia. Os municipios incluídos na prealerta distribúense nun amplo arco que parte da comarca de Bergantiños, na Coruña, e descende ata as Rías Baixas pontevedresas, atravesando territorios do interior onde o caudal fluvial sostén tanto o consumo doméstico como boa parte da actividade económica comarcal.

Na provincia coruñesa son once os concellos afectados: Arteixo, Cabana de Bergantiños, Carballo, Cerceda, Coristanco, Culleredo, A Laracha, Malpica de Bergantiños, Ponteceso, Tordoia e Zas. A maioría concéntrase en Bergantiños, unha comarca historicamente articulada en torno ao río Anllóns, un dos dous cauces que motivaron a medida. Non parece casualidade.

Pontevedra achega vinte municipios á lista: Beariz, Barro, Bueu, Campo Lameiro, Cangas, Cerdedo Cotobade, A Estrada, Forcarei, A Lama, Marín, Meaño, Meis, Moaña, Moraña, Poio, Ponte Caldelas, Pontevedra capital, Sanxenxo, Silleda e Vilaboa. A eles súmase Baiona, onde a situación xera impacto sen mediar declaración formal de prealerta. Trinta e dous territorios no conxunto. A cifra fala por si soa.

Dous ríos baixo vixilancia estreita

Difícil entender a prealerta sen prestar atención aos dous ríos que a provocan. O Lérez, que atravesa o centro da provincia de Pontevedra ata desembocar na ría do mesmo nome, sostén o abastecemento dunha das zonas máis densamente poboadas da comunidade. O descenso rexistrado no seu caudal figura entre os argumentos principais que a administración autonómica esgrimiu para activar a medida.

O Anllóns, pola súa banda, percorre Bergantiños de leste a oeste antes de chegar ao mar pola ría de Corme e Laxe. A súa conca dá servizo a varios dos municipios coruñeses agora baixo prealerta, entre eles Carballo, Ponteceso ou Coristanco. Que dous cauces de provincias distintas xeren simultaneamente a necesidade dun aviso preventivo revela que a situación non se circunscribe a un punto concreto do territorio galego.

O verán que dispara a demanda

Non é menor o dato do calendario. A Xunta vincula a activación da prealerta non só ao estado dos ríos, senón tamén ao aumento de poboación que municipios como Baiona e outros concellos pontevedreses experimentan durante a tempada estival. A afluencia masiva de visitantes e residentes secundarios coloca unha carga adicional sobre uns sistemas de abastecemento dimensionados para unha poboación base moi inferior á dos meses de xullo e agosto.

É a paradofa da Galicia litoral. A mesma atracción que sostén a economía de comarcas como O Salnés ou O Morrazo multiplica a demanda de recursos xusto no momento en que estes comezan a escasear. A prealerta pon negro sobre branco esa tensión estrutural entre o modelo turístico e a capacidade real das infraestruturas hidráulicas.