Galicia, terra de choiva, vístese de vermello polo calor

O imaxinario colectivo construíu Galicia sobre a choiva, a néboa e unhas temperaturas suaves que durante décadas fixeron do noroeste o refuxio natural de quen fuxía do tórrido verán mediterráneo. Ese relato queda este domingo en entredito: o semáforo meteorolóxico da comunidade esperta dominado por unha cor que tradicionalmente se asociaba a Andalucía ou ao val do Guadalquivir, non ao Atlántico. A Xunta decidiu prorrogar ata a xornada dominical o seu aviso de nivel máximo por temperaturas excesivas, unha decisión que coloca na situación máis grave da escala a 67 concellos, a inmensa maioría deles na provincia de Pontevedra.

O matiz relevante non é só a cifra, senón o calendario. O aviso chega en pleno corazón do verán, nunha fin de semana festiva na que a costa pontevedresa concentra boa parte da súa tempada alta. Cando as praias son o gran imán turístico da rexión, que sexa precisamente a franxa litoral a máis castigada polo termómetro converte o meteorolóxico nun asunto de xestión sanitaria e de responsabilidade colectiva.

Xeografía dunha anomalía

O mapa da alerta debuxa, ademais, unha paradoxa adicional. O nivel vermello alcanza ás comarcas das Rías Baixas, ás terras do interior pontevedrés e ás zonas altas da provincia de Ourense. É dicir, non só arden as áreas tradicionalmente máis cálidas do interior, senón tamén unha costa que a proximidade do océano adoitaba manter a resgardo dos extremos.

Entre os municipios incluídos figuran as dúas grandes urbes do sur, Vigo e Pontevedra, xunto a boa parte dos concellos turísticos do litoral, desde as Rías Baixas ata as comarcas vinícolas e montañosas do interior provincial. A relación completa queda dispoñible nas canles oficiais de Protección Civil e da administración autonómica, que recomendan consultala para coñecer o nivel exacto de cada zona.

Por debaixo do vermello, a previsión oficial mantén tons igualmente rechamantes: laranxa para Valdeorras, as terras do sur lucense e o corredor do Miño ao seu paso por territorio ourensán; amarelo para a zona surooccidental coruñesa e para o tramo pontevedrés do mesmo río. Traducido: practicamente ningunha comarca galega queda á marxe do episodio.

Tres días de termómetros altos

O que distingue esta situación dun puntual repunte veraniego é a súa duración. A predición á que se acolle o Goberno galego apunta a que os valores anómalos se manterán desde o domingo ata, polo menos, o martes. A capital ourensá pode rozar os 37 graos, mentres que Pontevedra e Vigo situaríanse en torno aos 36, cifras propias de latitudes moi distintas ás galegas.

Que a calor se prolongue durante tres xornadas elimina o principal aliado histórico do noroeste: a recuperación nocturna. Cando os episodios cálidos se sosteñen no tempo, o impacto sobre a saúde deixa de ser unha preocupación teórica.

A calor xa non é unha anécdota sanitaria

Aquí convén deterse nun dato que este mesmo verán se documentou en Galicia: a mortalidade asociada a temperaturas extremas, tanto por frío como por calor, multiplicouse por tres na última década. A cifra desmonta dun plumazo a idea de que as ondas de calor son un problema alleo, reservado ao sur peninsular.

As alertas non son, por tanto, un formalismo administrativo. Son a tradución institucional dun risco real que golpea sobre todo ás persoas maiores, a quen padecen enfermidades crónicas, á infancia e a quen traballan á intemperie ou en espazos mal ventilados. Nunha fin de semana de máxima afluencia turística, a exposición ao sol en praias e terrazas engade un factor máis á ecuación.