Xustiza en suspenso: vinte anos de condena que aínda non comezan

Cando comeza realmente unha condena? A pregunta non é retórica. No caso do crime de Yoel Quispe na Coruña, un dos dous homes declarados culpables pola Audiencia Provincial permanece en liberdade, e non por un erro administrativo, senón porque a maquinaria xudicial ten os seus propios ritmos. A sentenza non é firme e, mentres non o sexa, a prisión segue a ser unha porta pechada.

O cooperador necesario e a incerteza da firmeza

Un dos condenados recibiu unha pena de vinte anos polo seu papel como cooperador necesario do homicidio. Durante o xuízo ante o tribunal provincial chegou mesmo a agochar o seu rostro. Non obstante, a condena ditada non supón ingreso inmediato en prisión: o ingreso queda condicionado a que a resolución adquira firmeza, un trámite que pode alongarse mediante recursos e que neste caso aínda non se completou.

O dato merece reflexión. A cidadanía tende a asumir que «condena» equivale a «cárcere», pero o sistema español distingue entre condena ditada e condena executábel. Ese intervalo, xuridicamente coherente, produce na opinión pública unha sensación de xustiza a medias.

A posición da acusación pública

Un detalle rechamante do proceso: cando este condenado se sentou no banco o pasado mes de xuño, o Ministerio Fiscal sostenía que a causa debía arquivarse na súa contra. O tribunal chegou a unha conclusión distinta e considerouno penalmente responsable como partícipe necesario do crime. A distancia entre o pedido pola acusación e o resolto pola sala ilustra ata que punto estes casos se deciden na valoración do grao de intervención de cada implicado.

A diferencia entre o que pide a Fiscalía e o que resolve o tribunal marca ás veces o abismo entre o sobresemento e os vinte anos de prisión.

O que está en xogo mentres a sentenza non sexa firme

Para a familia da vítima, cada mes sen firmeza é un mes de espera engadida a unha dor xa longa. Para o condenado en liberdade, é tempo gañado antes de que a execución penal comece. E para o debate público, é un recordatorio de que a palabra «xustiza» abarca fases moi distintas: instrución, xuízo, sentenza, firmeza e cumprimento.

O caso tamén convida a comparar con outros procesos galegos de homicidio, onde as penas impostas a autores materiais e a colaboradores adoitan diverxer de forma notábel. A figura do cooperador necesario, que non mata pero facilita o delito, xera habitualmente controversia sobre a proporcionalidade das penas.

Unha condena que existe no papel

De momento, o certo é modesto e verificábel: hai dous condenados, un deles con vinte anos asignados pola súa participación, e ningún dos tempos procesais culminou. A firmeza da sentenza determinará se a resposta penal do Estado ao asasinato de Yoel Quispe se traduce, por fin, en privación de liberdade efectiva.

Conclusión: mentres ese trámite non se complete, o caso quedará suspendido entre o fallo e a súa execución, un espazo no que a xustiza existe nos documentos pero aínda non na realidade cotiá. E é nese espazo, precisamente, onde se xoga boa parte da credibilidade do sistema ante quen espera respostas.

Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.