A Asociación Galega de Covid Persistente presentou unha queixa ante a Valedora do Pobo ao denunciar a ausencia dun protocolo integral do Servizo Galego de Saúde (Sergas) para atender a doenza en Galicia. Segundo a entidade, o problema agrávase porque a administración segue a tratar moitos casos como «secuelas» e non como unha enfermidade crónica que require circuitos coordinados. A mobilización prodúcese nun contexto en que a asociación estima que arredor de 70.000 persoas na comunidade poderían estar afectadas.

Os representantes do colectivo reclaman que a covid persistente se aborde con criterios clínicos propios e con recursos específicos, incluídos programas de rehabilitación e seguimento multidisciplinar. Sinalan que a ausencia de protocolos na atención primaria e hospitalaria provoca demoras no diagnóstico e na derivación a servizos axeitados. A asociación subliña ademais que leva anos intentando obter reunións coa administración autonómica sen resposta efectiva.

Segundo os pacientes, a covid persistente ten carácter sistémico e multiorgánico e pode resultar «altamente incapacitante», cunha evolución incerta en moitos casos. Mentres algúns enfermos conseguen estabilizar os seus síntomas, outros sofren un empeoramento progresivo que lles limita a autonomía e mesmo lles impide abandonar a cama. O colectivo advirte ademais que houbo falecementos relacionados co empeoramento da condición postinfecciosa.

«Non son secuelas, senón unha enfermidade crónica que se desenvolveu tras a infección e que continúa danando o organismo»

Reclamación formal e falta de resposta

A queixa formal presentada este venres ante a Valedora do Pobo pide a intervención da institución para abrir un canal de diálogo coa Xunta de Galicia e o Sergas. O obxectivo é impulsar a elaboración dun protocolo que unifique criterios na atención primaria, nas especialidades e na rehabilitación, e que estableza circuitos claros de diagnóstico e seguimento. Os voceiros da asociación defenden que sen esa coordinación moitos pacientes quedan «perdidos» dentro do sistema sanitario.

Desde a asociación alertan do impacto social e laboral da enfermidade: a perda de capacidade para traballar, a dependencia nas actividades cotiás e a esixencia de apoios sociosanitarios continuados. Por iso, ademais da atención clínica, demandan medidas de apoio psicosocial e programas de reinserción laboral adaptados á fluctuación dos síntomas.

Os pacientes lembran que, en Galicia, actualmente non existe ningunha unidade operativa dedicada á covid persistente. A última unidade que permanecía activa no Complejo Hospitalario Universitario de Ourense (CHUO) foi clausurada polo Sergas, que xustificou a decisión na diminución da demanda asistencial desde os picos de 2022.

Contraste coa estratexia do Goberno central

O peche de unidades autonómicas choca co recoñecemento que fixo o Ministerio de Sanidade en xullo pasado, cando incorporou a covid persistente como «enfermidade crónica» dentro do Plan Operativo 2025-2028 para o abordaxe da cronicidade. A escala estatal, a intención do Ministerio foi impulsar un enfoque integral que inclúa circuitos multidisciplinares e continuidade asistencial para estas persoas.

En Galicia, con todo, a atención especializada quedou, segundo a Xunta, encomendada a servizos hospitalarios de referencia sen un protocolo específico nin unha coordinación estructurada. Isto, denuncian os pacientes, xerou itinerarios fragmentados e respostas asistenciais heteroxéneas segundo o centro e a zona xeográfica.

A asociación reclama agora que a Valedora do Pobo medie para que se active unha vía de negociación coa Consellería de Sanidade e o Sergas. Entre as súas peticións figuran a reposición de unidades operativas, a creación de circuitos na atención primaria e hospitalaria e a implementación de programas de rehabilitación adaptados ás necesidades multidisciplinares dos afectados.

Os expertos consultados pola asociación insisten en que o recoñecemento administrativo debe ir acompañado de recursos e de formación para profesionais sanitarios. Sen un protocolo claro e recursos específicos, advirten, moitos pacientes continuarán sen diagnóstico axeitado, sen seguimento e cunha calidade de vida mermada.

En resumo, a disputa entre a Asociación Galega de Covid Persistente e as autoridades sanitarias de Galicia xira en torno á necesidade de recoñecer e xestionar a doenza como unha enfermidade crónica. A intervención da Valedora do Pobo marcará os pasos seguintes para intentar pechar unha brecha que, segundo a asociación, deixa a decenas de miles de galegos sen a atención que precisan.