A avespa velutina conquista o litoral galego: o interior respira mentres a costa se adapta
A expansión da especie invasora revela un cambio de padrón que obriga a repensar as estratexias de control nas provincias atlánticas
A presenza da avespa velutina en Galicia experimentou unha transformación silenciosa pero significativa nos últimos anos. Mentres que no imaxinario colectivo esta especie invasora se asociaba tradicionalmente coas zonas rurais do interior, os datos máis recentes apuntan a un desprazamento progresivo cara ao litoral, onde as condicións climáticas e a dispoñibilidade de recursos parecen favorecer o seu asentamento definitivo.
Un fenómeno que non entende de fronteiras administrativas
As cifras oficiais de retirada de niños durante o primeiro semestre do ano debuxan un mapa desigual no territorio galego. Mentres que as provincias da Coruña e Pontevedra concentran a maior parte das intervencións, con cifras que superan amplamente o millar de niños eliminados, en Lugo e Ourense a actividade é notabelmente menor, con apenas uns centos de retiradas no mesmo período.
Esta distribución non responde unicamente a unha maior densidade de poboación na fachada atlántica, senón que reflicte un cambio nos hábitos da especie. As zonas costeiras, con temperaturas máis suaves durante o inverno e unha maior dispoñibilidade de alimento durante todo o ano, convertéronse nun hábitat especialmente propicio para a proliferación desta avespa orixinaria do sueste asiático.
A adaptación como estratexia de supervivencia
Os apicultores galegos, que foron os primeiros en sufrir as consecuencias desta praga, observan con preocupación como a especie logrou adaptarse a contornos que inicialmente se consideraban pouco favorables para o seu desenvolvemento. As estruturas urbanas e as infraestruturas de transporte, como as pontes ferroviarias ou os pasos elevados, convertéronse en lugares habituais para a construción de niños secundarios.
En localidades costeiras como Burela ou Cervo, a presenza destes insectos normalizouse ata o punto de que os veciños conviven con niños visibles en espazos públicos durante semanas antes de que se proceda á súa retirada. A dificultade de acceso a algúns destes lugares complica as labores de eliminación e obriga a priorizar as intervencións en función do risco que representan para a poboación.
Estratexias de control: entre a necesidade e a resignación
A Xunta de Galicia, a través do servizo de atención de avisos e a empresa pública Seaga, mantén un protocolo de actuación que, con todo, recoñece as súas propias limitacións. Non todos os niños poden ser retirados, especialmente aqueles que se atopan en localizacións de difícil acceso ou que non supoñen un perigo inmediato para as persoas.
Esta situación levou ás administracións locais a implementar as súas propias medidas de control, como a distribución de atraentes entre os apicultores ou a instalación de trampas para a captura de raíñas durante a primavera. En Cervo, estas iniciativas levan case unha década aplicándose, con resultados que os propios responsables cualifican de moderados. A erradicación total antóllase, nestas alturas, un obxectivo inalcanzable.
O papel clave dos apicultores na detección temperá
A Asociación Galega de Apicultura, que representa aos profesionais do sector, insiste na importancia da captura selectiva de raíñas fundadoras como método preventivo. Esta técnica, que debe aplicarse nos meses previos ao verán, permite reducir significativamente o número de colonias que se establecen durante a tempada estival.
Sin embargo, os propios apicultores recoñecen que a efectividade destas medidas depende en gran medida da coordinación entre administracións, profesionais e cidadáns. A detección temperá dos niños segue sendo
