Nunha carta ao director publicada o 12 de marzo de 2026 en La Región, o veciño de Ribadavia Xián Antón Lorenzo Rodríguez advirte que o optimismo posterior á Guerra Fría sobre a extensión global da democracia liberal deu paso a unha época de incerteza, alimentada por intervencións militares, dobre rasero e a erosión da legalidade internacional. O autor sitúa o punto de inflexión tras os atentados do 11 de setembro de 2001 e critica as políticas que, na súa opinión, contradixeron os valores proclamados por Occidente. A carta esixe unha avaliación crítica sobre as consecuencias humanitarias e políticas desas decisións. A mensaxe, aínda que asinada dende Galicia, reclama unha reflexión de alcance internacional.
O texto lembra a confianza dos anos noventa no chamado “fin da historia” formulado por Francis Fukuyama e en teorías como a da paz democrática, que prometían que a expansión de réximes liberais reduciría os conflitos entre Estados. Durante esa década multiplicáronse as transicións políticas e consolidouse un orde multilateral apoiado en institucións como a ONU, o que alimentou a expectativa dunha nova etapa máis estable. Con todo, o autor sostén que esa fiestra de oportunidade para consolidar os dereitos humanos e a legalidade non se chegou a aproveitar plenamente. A ilusión optimista, asegura, foise esvaendo a medida que a práctica política non se axustaba ao discurso.
Segundo a misiva, os atentados do 11-S marcaron a apertura dun período distinto cando a Administración de George W. Bush lanzou a chamada guerra contra o terrorismo, que incluiu invasións en Afganistán e Irak. Esas intervencións, apunta o autor, non conduciron a procesos sostibles de democratización e, pola contra, desataron dinámicas de violencia e inestabilidade. A carta cita estimacións que falan de cerca de 900.000 mortes directas e de millóns de falecementos indirectos vinculados a eses conflitos, e subliña que o caos propiciou a aparición de grupos xihadistas como ISIS. O balance humanitario e xeopolítico, conclúe, foi profundamente negativo.
O autor traslada a crítica a episodios máis recentes: a resposta occidental ante a ofensiva israelí na franxa de Gaza, co apoio explícito de Estados Unidos e coa tolerancia de varios gobernos europeos, choca co discurso sobre os dereitos humanos, segundo a carta. En paralelo, a escalada militar en torno a Irán ilustra, ao xuízo do remitente, a selectividade coa que se aplican normas e condenas internacionais. O texto lamenta que tragedias como o impacto dun misil nunha escola que acabou coa vida de máis de cento cincuenta nenas apenas susciten atención pública cando os responsables non encajan na narrativa occidental. Ese contraste entre retórica e práctica alimenta a percepción de hipocrisía.
O autor non atribúe o problema exclusivamente a un único goberno ou a unha soa administración: sostén que a dinámica vén desenvolvéndose desde principios deste século, aínda que recoñece que determinadas figuras políticas fixeron máis visible a contradición. No seu análisis, a invocación recorrente de valores universais serve ás veces para xustificar actuacións contrarias ao dereito internacional. Esa incongruencia, advirte, mina a autoridade moral dos países occidentais e debilita os fundamentos da orde internacional que pretendían promover. A crítica, polo tanto, non busca sinalar exclusivamente a un adversario puntual senón facer un balance máis profundo.
Para reforzar o seu argumento, a carta recorre a unha advertencia do historiador Tony Judt, segundo a cal a credibilidade moral de Occidente depende de que os seus principios se apliquen tamén a si mesmo. Se non se produce esa autoaplicación, sostén o autor, o discurso liberal corre o risco de converterse en mera retórica e acelerar a perda de lexitimidade do proxecto occidental. Esa perda, engade, ten consecuencias prácticas: dificulta a cooperación internacional, empurra outros actores a desafiar normas e favorece a polarización global. O chamado é á coherencia entre palabra e acción.
A carta, incorporada á sección de Cartas ao Director de La Región, inscríbese nun debate máis amplo sobre a política exterior occidental e os seus efectos no mundo. En Galicia, como noutros ámbitos do país, a reflexión sobre estes temas conecta con preocupacións sobre migración, seguridade e solidariedade internacional. Os lectores da publicación responderon nalgúns casos con opinións contrapostas, o que deixa claro que a materia suscita controversia e preguntas sen respostas fáciles.
O peche da misiva exhórta a un exercicio de autocrítica que, segundo o seu autor, debería traducirse en políticas coherentes cos principios que proclaman os gobernos democráticos: respecto á legalidade internacional, protección dos dereitos humanos e menos instrumentalización xeoestratégica. A advertencia é que, sen ese axuste, a que se presentou como a era do triunfo liberal pode dar paso a unha fase prolongada de incerteza e delegitimación da lideranza occidental. A carta de Xián Antón Lorenzo Rodríguez volve así a plantexar en voz alta unha pregunta que, ao xuízo do remitente, esixe respostas urxentes e colectivas.
