A furia do ceo: cando os raios acenden os bosques da Mariña

A natureza ten formas brutais de recordarnos a nosa vulnerabilidade. Na madrugada do xoves, os habitantes de varias comarcas do norte lucense puideron comprobalo cando unha sucesión de treboadas eléctricas descargou sobre os montes da rexión e deixou ao seu paso un rastro de ignicións que mantivo en vela a comunidades enteiras. O fenómeno, lonxe de ser excepcional, repítese cada verán cunha puntualidade inquietante, aínda que esta vez a coincidencia de múltiples focos simultáneos en concellos limítrofes complicou notablemente a coordinación dos dispositivos de emerxencia.

Un territorio que arde con facilidade

A xeografía de A Mariña, cos seus vales profundos e ladeiras cubertas de vexetación densa, constitúe un escenario especialmente sensible aos lumes de orixe meteorolóxica. Os lóstregos que acompañan as treboadas estivais poden alcanzar temperaturas superiores aos vinte mil graos Celsius ao impactar contra o solo, e cando o fan sobre materia orgánica seca, a combustión é case instantánea. Este mecanismo natural modelou os ecosistemas forestais galegos durante milenios, pero a presión humana sobre o territorio alterou profundamente ese equilibrio.

En localidades como Ourol, onde se rexistrou actividade na zona de Sebrán durante a noite do mércores ao xoves, o acceso aos puntos de orixe resulta frecuentemente complicado. As pendentes pronunciadas, a ausencia de pistas forestais transitorias e a espesura do matogueiro converten calquera desprazamento dos efectivos nunha operación lenta e fatigosa. Os bombeiros forestais sábeno ben: cada minuto que pasa sen intervención directa é terreo gañado polas lapas.

Múltiples frentes, recursos limitados

A simultaneidade dos focos foi, segundo se desprende dos acontecementos, o principal desafío aquela noite. En Foz rexistráronse polo menos dúas ignicións relevantes, unha delas nas inmediacións de Cordido, xunto á vía que conecta con Burela. A proximidade de vivendas elevou o nivel de alerta e obrigou a mobilizar de inmediato aos profesionais de extinción do parque comarcal, persoal de servizos municipais e unha motobomba para asegurar o abastecemento de auga.

Aínda que a superficie afectada non foi excesivamente extensa, a perigosidade daquel conato radicou precisamente na súa proximidade ao cascarío urbano. Os ventos irregulares que acompañan as treboadas poden abanar as brasas en calquera dirección e provocar que un lume aparentemente controlado salte liñas defensivas en cuestión de segundos. A experiencia de quen traballaron aquela madrugada no lugar confirma que a rapidez de resposta foi determinante para evitar males maiores.

O lóstrego non avisa, non deixa tempo de preparación e pode caer en calquera punto do monte, por remoto que sexa. Aí radica a súa perigosidade.

A Frouxeira: cando o monte se pecha

O segundo foco detectado no termo municipal de Foz localizouse en A Frouxeira, unha zona de orografía particularmente accidentada. As brigadas forestais do distrito desprazáronse ata o lugar pasada a medianoite e permaneceron nel durante toda a xornada do xoves, unha circunstancia que ilustra a lentitude coa que progresan as labores de liquidación cando o terreo non colabora.

Traballar en condicións de accesibilidade reducida significa, na práctica, que os equipos deben desprazarse a pé cargando co material de extinción, abrindo trazados improvisados entre a maleza e dependendo do apoio aéreo naquelas zonas onde o solo simplemente non soporta o paso de vehículos. O desgaste físico é enorme e os quendas de descanso, imposibles de organizar con normalidade mentres o fume segue visible entre as árbores.