A Xunta de Galicia decidiu prorrogar a alerta vermella por altas temperaturas. A medida afecta a un total de 46 municipios da comunidade autónoma e manterase activa durante a xornada deste luns. O certo é que a provincia de Ourense, con especial dureza nas súas zonas de montaña, sitúase no epicentro deste embate climático. Unha persistente masa de aire seco e cálido segue dictando sentenza no interior galego, prolongando unha ola de calor que xa fatiga a veciños e ganadeiros.
A ninguén se lle escapa que o clima atlántico está cambiando a pasos xigantes. Basta con mirar o mapa de avisos para comprobar como o envermeamento das comarcas do interior reflicte unha realidade tozuda. A ola de calor que atraviesa a península atopou nos vales e serras ourenzanas o caldo de cultivo perfecto. As temperaturas extremas deixaron de ser unha anécdota pasaxeira para converterse nunha ameaza recurrente. Demasiado tempo soportando un clima que parece empeñado en poñernos a proba.
O enclavamento xeográfico da emerxencia
Quen recorra estes días as estradas secundarias da provincia entenderá a dimensión do problema. Dos 46 concellos mencionados por fontes autonómicas, destacan sobremanera os situados nas terras altas. A administración central situou baixo o nivel de risco máximo a municipios como O Bolo, Castro Caldelas, A Pobra de Trives, Manzaneda ou Montederramo. Non son eleccións ao azar. Todos eles comparten unha orografía complexa, a mesma que agora actúa como unha olla a presión retendo o aire incandescente.
A lista de localidades afectadas dibuxa un mapa da Galicia máis abrupta e visceral. Aparecen nomes como A Gudiña, Maceda, Parada de Sil, San Xoán de Río, A Teixeira, A Veiga ou Viana do Bolo. Tamén figuran no parte Carballeda de Valdeorras, Chandrexa de Queixa, Esgos, A Mezquita, Riós, Vilariño de Conso e Xunqueira de Espadanedo. A xeografía manda. Nestes recunchos, as profundas gargantas fluviais e as amplas extensións forestais magnifican o impacto da sequedad ambiental.
Unha poboación vulnerable fronte ao termómetro
Pocas veces se fala do factor humano cando saltan as alertas meteorolóxicas, pero resulta incuestionable. Convén lembrar a estrutura demográfica dos municipios da montaña ourensana. Atópanse ante zonas marcadas por un envellecemento poblacional severo e unha dispersión de habitantes moi ampla. Cando o termómetro se dispara nas aldeas illadas, a situación adquire tintes de emerxencia silenciosa. Moitos dos residentes destes pobos habitan vivendas tradicionais de pedra, de complicada refrigeración, e carecen de mobilidade propia para desprazarse a núcleos urbanos con zonas máis frescas.
Non é menor o dato da autonomía destes veciños. A distancia aos servizos de urxencia ou a falta de transporte público converten un simple golpe de calor nun risco severo. As recomendacións institucionais xerais peden evitar a exposición ao sol nas horas centrais do día e manterse permanentemente hidratado. Medidas lóxicas, pero a veces difíciles de cumprir para quen ten que atender ao gando nun val de Chandrexa de Queixa ou Manzaneda ás cinco da tarde.
O impacto silencioso no sector primario e o monte
Os que se dedican á labranza e ao coidado do gando nas comarcas do interior non o están pasando nada ben. O aire seco e quente vai queimando os pastos e resecando as colleitas antes de tempo. É un panorama desolador para unha economía local que depende directamente do que xera a terra. Basta con ver como as reservas de auga, fundamentais para manter as explotacións ganadeiras, mengúan a un ritmo preocupante na extensa rede de ríos e regatos da cuenca do Sil.
