Os concellos galegos non lograron poñer en marcha de forma xeneralizada o sistema de pagamento por xeración previsto na Lei de Residuos e Solos Contaminados para unha Economía Circular, cuxo prazo de adaptación expirou en abril de 2025. A Xunta recoñece que só unha «minoría moi reducida» de concellos está a avanzar cara á implantación, debido sobre todo á complexidade técnica e organizativa que esixe o novo modelo. A normativa, aprobada en abril de 2022, obriga a repercutir nos fogares e nos comercios o custo real da recollida, transporte e tratamento en función do volume xerado. En Galicia, como noutras comunidades, esa transición segue sendo, a día de hoxe, maioritariamente testimonial.
A Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático admite que a xestión dos residuos figura entre os ámbitos “máis complexos” da administración local e que a adaptación non depende só da vontade dos gobernos municipais. En maio de 2025 a Xunta creou a Oficina de Economía Circular para monitorizar a adaptación dos concellos e recoller información sobre o grao de implantación. Os datos recollidos por esa oficina amosan que a maioría dos concellos atópase aínda en fases iniciais e que só uns poucos desenvolveron os sistemas necesarios para penalizar ou bonificar en función da xeración real de residuos.
A transición esixe investimentos e cambios operativos que exceden as capacidades de moitos concellos pequenos: dixitalización da xestión, sistemas de identificación de usuarios para vincular o lixo a cada vivenda ou comercio, ferramentas de control operativo e a elaboración de novas estruturas tarifarias. Estes elementos son imprescindibles para aplicar un sistema que, en termos prácticos, supón cobrar en función da cantidade de lixo que se produce. Para concellos con servizos externalizados, plantilla reducida e recursos técnicos limitados, o deseño e a execución deses cambios resultan especialmente custosos.
No arco temporal fixado pola lei non se despregaron de forma homoxénea os conteedores, a infraestrutura de pesado nin as plataformas informáticas que permiten medir e facturar a xeración individualizada. Lexisladores e responsables autonómicos e locais sinalaron a necesidade dun maior apoio técnico e financeiro desde as administracións superiores para afrontar a reforma. A Xunta sostén que a súa oficina realiza un seguimento continuo, pero os prazos legais xa venceron e a adaptación plena queda, por agora, lonxe de cumprirse.
A ralentización non é exclusiva de Galicia: o atraso na implantación do pago por xeración repróducese en distintas comunidades autónomas, o que evidencia limitacións estruturais a nivel nacional. Entre os problemas recorrentes figuran a resistencia política e social a aumentar o recibo municipal, o debate sobre criterios de equidade entre fogares e comercios e a complexidade de deseñar tarifas que discriminen por volume sen xerar efectos perversos. Ademais, a coordinación supramunicipal —a través de consorcios ou mancomunidades— resulta clave para acadar economía de escala, pero o seu despregue non sempre é doado.
Para os cidadáns, a reforma persegue introducir criterios de xustiza e eficiencia: que quen máis residuos xera pague máis e que se incentive a redución, a reutilización e o reciclado. Non obstante, na práctica a maioría dos veciños galegos aínda non viron cambios nos seus recibos nin na operativa habitual de recollida. Os concellos que avanzaron adoitan ser os máis grandes ou aqueles integrados en consorcios con maior capacidade técnica, onde se puideron implantar sistemas de identificación e de control do residuo de forma prioritaria.
Entre as medidas que propoñen expertos e responsables figuran a creación de plans rexionais de apoio técnico, liñas de financiamento específi
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.