A terra tremeu en Venezuela e Galicia perdeu a seis dos seus fillos baixo os escombros.

Os sismos que devastaron zonas de Venezuela nos últimos días cobraron a vida de polo menos 29 persoas con nacionalidade española. Delas, seis eran galegas. Unha traxedia que cruza o Atlántico e golpea de cheo nunha comunidade, a galega, que leva décadas tecendo lazos profundos co país caribeño a través da emigración.

Unha comunidade en vilo tras o sismo

Quen forman parte da colectividade galega en Venezuela viviron horas de angustia mentres confirmaban o paradero dos seus achegados. A Irmandade Galega, entidade que agrupa os emigrantes desta terra no país suramericano, actuou como canle de información durante eses días de incerteza. Desde a presidencia da entidade sinalouse que, ata o momento, non consta información sobre máis afectacións graves dentro da comunidade, aínda que o panorama pode cambiar a medida que avancen as labores de rescate.

Non é menor o dato. En catástrofes desta magnitude, a información flúe con lentitude, e moitas familias mantéñense á espera de confirmacións que tardan en chegar. A labor das entidades da diáspora resulta, nestes escenarios, determinante. Son elas as que articulan a comunicación entre os afectados, os servizos consulares e os familiares que agardan en Galicia, a miles de quilómetros do epicentro.

A cifra fala por si soa. Seis galegos. Seis historias truncadas. Unha parella figura entre os falecidos, o que engade unha dimensión aínda máis dolorosa a unha traxedia que non distingue entre idades, profesións nin orixes.

Galegos en Venezuela: unha historia de ida e volta

Poucas veces se aborda a emigración galega a Venezuela coa profundidade que merece. E, con todo, abonda con repasar as décadas centrais do século XX para atopar o momento en que miles de galegos cruzaron o charco buscando no país caribeño as oportunidades que a posguerra e a represión franquista lles negaban na casa. Caracas, Valencia, Maracaibo. Cidades venezolanas que acolliron a vagas enteiras de familias procedentes de Lugo, Ourense, Pontevedra e A Coruña.

Venezuela chegou a concentrar unha das colonias galegas máis numerosas de toda América Latina. Comercios, restaurantes, centros sociais e entidades como a propia Irmandade Galega deron corpo e refuxio a quen deixaron atrás aldeas e parroquias para labraren un futuro lonxe das rías e das montañas. Moitos non regresaron nunca. Outros volveron cando a situación política e económica do país comezou a deteriorarse, xa entrada a primeira década do século XXI.

Agora, os que quedaron enfróntanse a unha traxedia natural de proporcións devastadoras. E os que hai xeracións regresaron miran cara alí co corazón encollido, sabendo que baixo aqueles escombros poden estar os descendentes de quen un día compartiron mesa e pan nunha aldea da montaña lucense ou nunha casa da costa pontevedresa.

O sismo e a súa estela de destrución

Difícil imaxinar a forza necesaria para reducir estruturas a escombros en cuestión de segundos. Os movementos sísmicos que golpearon Venezuela provocaron unha catástrofe cuxo alcance completo aínda non se pode dimensionar. A zona da Guaira, na costa norte do país, aparece nas imaxes como un dos escenarios máis castigados. Equipos de rescate traballan alí contra reloxo, manobrando entre vigas retortas e muros derrubados.

A labor dos servizos de emerxencia complícase pola difícil accesibilidade dalgúns zonas e pola magnitude dos danos nas infraestruturas. Mentres tanto, desde España, as canles consulares tentan verificar identidade tras identidade no medio do caos posterior ao desastre. Un traballo minucioso, lento, esgotador. Demasiadas horas de espera para quen buscan novas dos seus seres queridos.