Poucas veces unha iniciativa de lecer xera tanto rebumbio institucional en plena tempada estival. A Consellería de Turismo decidiu vetar a denominada «Ruta do Narcotráfico», unha actividade programada para o próximo 29 de agosto polas augas da ría de Arousa. A Inspección de Turismo de Galicia xa iniciou os trámites para abrir un expediente sancionador aos organizadores desta saída náutica ao considerar que vulnera de forma flagrante a lexislación autonómica vixente.
O escudo da legalidade fronte ao morbo turístico
Quen pretendía subir a unha embarcación a finais deste mes para percorrer os escenarios do contrabando en Galicia quedará sen a experiencia planeada. O peso da decisión non recae no carácter polémico ou o indubidábel morbo do itinerario proposto, senón nun puro tecnicismo legal. Aí está a clave de todo este asunto. A actividade non conta co amparo da lei porque os seus promotores non figuran nos rexistros oficiais como operadores autorizados.
Convén recordar que o marco normativo galego é sumamente estrito neste ámbito. A Lei de Turismo de Galicia esixe que calquera ruta guiada, sendeirismo ou actividade de lecer organizada con fins de lucro sexa xestionada por entidades acreditadas. O conselleiro de Presidencia da Xunta foi taxativo ao respecto desde o primeiro momento, pechando calquera posibilidade de interpretación ambigua sobre o asunto.
Non é menor o dato da natureza da empresa. Ao non tratarse dunha axencia de viaxes rexistrada nin dunha empresa de eventos debidamente habilitada para desenvolver este tipo de rutas turísticas, a actividade carece por completo das autorizacións preceptivas. Dificilmente pode operar unha iniciativa destas características á marxe da normativa de consumo e protección ao usuario. Demasiado risco.
Unha ruta marcada pola memoria dos clans da costa
Máis aló do expediente administrativo, o certo é que a proposta tocou unha fibra enormemente sensíbel na memoria colectiva do litoral galego. O itinerario planeaba surcar a xeografía arousana, unha comarca profundamente marcada nas décadas pasadas polas tramas do narcotráfico internacional e o contrabando masivo de estupefacientes. A iniciativa estaba vinculada a un dos personaxes máis mediáticos e escuros daquela época recente.
Ninguén esqueceu aqueles anos convulsos. O protagonista principal desta ruta frustrada foi condenado no seu día por delitos relacionados co narcotráfico, converténdose nunha figura case emblemática dun período histórico que deixou unha pegada profunda, social e económica, nas comunidades costeiras das Rías Baixas. Converter aquele período negro da historia recente nun produto de atracción turística ou de entretemento estival xeraba, cando menos, un profundo debate ético na sociedade galega.
A ninguén se lle escapa o crecente auxe nos últimos tempos do chamado turismo negro ou turismo memorial, unha tendencia que arraiga con forza en destinos marcados por sucesos criminais, traxedias ou episodios históricos de grande impacto social. Museos do crime, antigas cadeas ou escenarios de operacións policiais forman xa parte da oferta de numerosas cidades europeas e americanas. O proxecto da ría de Arousa viña consolidar esa mesma liña de negocio, aínda que a súa posta en marcha chocou frontalmente coa burocracia e a férrea vixilancia autonómica.
Control estrito da Xunta sobre o sector
A actuación da administración autonómica demostra que a Consellería competente non está disposta a permitir baleiros legais nun sector tan estratéxico para a economía do país. A iniciativa privada, por moi orixinal ou atractiva que resulte para un nicho de público específico, debe someterse ao mesmo rigoroso filtro que calquera operador tradicional do sector servizos.
