Os encoros, relegados ao último posto no novo plan galego contra a seca

A Xunta aprobou a redacción do primeiro Plan estratéxico para o reforzo da eficiencia e da garantía do abastecimento de Galicia, un documento que se marca un obxectivo claro: preparar a comunidade para as secas que veñen. E faino, como adiantou La Voz de Galicia, cunha xerarquía de prioridades sorprendente para quen lembre a política hidráulica de décadas pasadas. Construír novos encoros será a última opción, o recurso final cando todo o demais fracasase.

Antes de chegar a ese extremo, o texto dará prioridade a outras vías: mellorar as redes de distribución, aproveitar a auga subterránea e fomentar a reutilización. Tres frentes que apuntan a unha mudanza de filosofía. Menos formigón, máis xestión.

Un punto de inflexión na política da auga

Convén lembrar de onde parte este plan. Galicia viviu nos últimos anos episodios de seca que parecerían improbables fai unha xeración. A imaxe do encoro de Baiña, en Baiona, ao 30 % da súa capacidade, que acompaña a información publicada, resume mellor que calquera informe a situación á que se enfronta o Goberno autonómico. Non é un dato menor. É a fotografía dun problema estrutural.

A comunidade galega, afeita á choiva como identidade caseira paisaxística, descubriu que a auga non cae sempre cando se agarda. E que boa parte da que cae pérdese polo camiño. As fugas e o estado das redes de abastecimento son un lastre recoñecido en boa parte dos concellos, e aí parece estar un dos eixes do novo documento: arranxar primeiro o que gotea antes de pensar en onde embalsar o que cae do ceo.

Eficiencia, augas subterráneas e reutilización

A orde de prioridades que apunta o plan non é casual. A mellora da rede de abastecimento é, como os expertos en xestión hidráulica levan anos sinalando, a medida con mellor relación custo-beneficio: cada quilómetro de cano reparado é auga que volve ao consumo sen custo ambiental engadido. O uso de auga subterránea, pola súa banda, abre unha vía que Galicia explorou pouco pese a dispoñer de acuíferos relevantes. E a reutilización, xa sexa para rega, para industria ou para usos urbanos non potables, é a práctica habitual en territorios do Mediterráneo onde a escaseza leva décadas sendo norma, non excepción.

Que a Xunta mire agora cara a ese catálogo de medidas suxire que o tempo das grandes obras hidráulicas toca á súa fin, ao menos como primeira resposta. Os encoros concentran desde hai anos críticas ambientais, xeran friccións cos concellos afectados e requiren investimentos e prazos longuísticos. Agora ben, que sexan a última opción non significa que estean descartados. O plan mantéños na recámara.

Un plan con selo propio para Galicia

O Goberno de Alfonso Rueda quere con este documento paliar os efectos das futuras secas, e a aprobación da súa redacción é o primeiro paso dun proceso que aínda esixirá traballo técnico, tramitación e, probablemente, negociación cos concellos e as mancomunidades que xestionan a auga en boa parte do territorio. O plan é o primeiro destas características en Galicia, o que engade unha capa de interese: ata agora, a planificación da garantía de abastecimento abordárase de forma fragmentada, crise a crise, aviso a aviso.