A Sociedad Española de Medicina de Familia y Comunitaria (semFYC) alertou o 10 de marzo de 2026 de que o incremento das baixas laborais por problemas de saúde mental obedece, en gran medida, a factores sociais e laborais e non a un suposto abuso por parte dos traballadores. Os médicos de familia atribúen este repunte á «precariedade integral», á inestabilidade contractual e á vulnerabilidade social que marcaron o mercado laboral nos últimos anos. Os expertos piden mirar o fenómeno desde a saúde pública e a prevención, e non só desde a xestión administrativa das empresas.

Os datos achegados pola semFYC amosan unha tendencia á alza sostida: entre 2017 e 2024 as incapacidades temporais creceron de forma notable, con un aumento especialmente pronunciado nos diagnósticos relacionados coa saúde mental. Aínda que os problemas musculoesqueléticos e respiratorios seguen a ser as causas máis frecuentes, o volume acumulado de baixas por trastornos psicolóxicos escalou de xeito exponencial nese período, o que puxo en alerta aos equipos de Atención Primaria.

Para o coordinador do Grupo de Traballo en Saúde Mental da semFYC, Víctor Expósito Duque, a explicación non é exclusivamente clínica senón estrutural: «O aumento de baixas por saúde mental non é un fallo do médico de familia, nin tampouco un abuso do traballador». Expósito sinala que a confluencia dun mercado laboral máis esixente, dun sistema sanitario sometido a tensión e da falta de coordinación entre empresas e niveis asistenciais configuran un contexto que favorece a aparición e a cronificación de problemas como a ansiedade e a depresión.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Os especialistas salientan que a chamada «precariedade integral» agrupa factores laborais e sociais: xornadas prolongadas, horarios imprevisibles, esixencias emocionais non recoñecidas e contratos temporais que xeran inseguridade. A isto súmase a dificultade para acceder a unha vivenda digna e a insuficiente protección económica a pesar de ter emprego, circunstancias que, segundo a semFYC, aumentan o estrés e a vulnerabilidade das persoas traballadoras.

O informe apunta tamén a un perfil demográfico concreto: as incapacidades temporais por saúde mental afectan de maneira desproporcionada ás mulleres, a colectivos socialmente vulnerables e a persoas de entre 30 e 40 anos. Os médicos recalcan que deben considerarse traballo non só as tarefas remuneradas, senón tamén os labores de coidados non remunerados que recaen maioritariamente sobre as mulleres e supoñen unha carga engadida ao estrés laboral.

Desde a perspectiva clínica, a semFYC insiste en que a incapacidade temporal debe entenderse como unha medida terapéutica e non como un dereito laboral automático. Nalgúns cadros, como a depresión moderada, a baixa pode permitir axustes e unha redución da carga que favorece a recuperación; con todo, en trastornos de ansiedade mal plantexados pode reforzar condutas de evitación e complicar o curso clínico. Por iso, subliñan a necesidade de delimitar adecuadamente a indicación e a duración de cada baixa.

As solucións que propoñen os médicos pasan por reforzar a detección precoz e por converter as baixas en parte dun plan terapéutico que inclúa seguimento, rehabilitación e coordinación coa empresa. A semFYC rexeita medidas encamiñadas só a restrinxir o acceso ás baixas e aboga por mellorar a capacidade da Atención Primaria, potenciar a coordinación cos servizos de saúde laboral e promover condicións laborais máis seguras e estables.

En Galicia, como no resto do Estado, estas recomendacións supoñen un reto para administracións e empregadores: introducir cambios estruturais que combinen políticas de emprego dignas, acceso á vivenda e reforzo dos recursos sanitarios. Os médicos de familia piden que o debate público incorpore a dimensión social da saúde mental e que as respostas políticas vaian máis aló da xestión administrativa das incapacidades temporais para atacar as causas de fondo.