‘Non se di tete, dise chupete’: corrixir aos nenos?

Pais e nais pregúntanse con frecuencia se deben corrixir aos nenos cando comenzan a formar as súas primeiras frases, unha dúbida que volve con cada balbucio e palabra torpe. Un reportaxe publicado en Faro de Vigo o 11 de marzo de 2026 aborda esa inquietude a partir de estudos sobre o desenvolvemento da linguaxe e gravacións infantís realizadas en escolas de Galicia. A conclusión principal é que moitas das formas que os adultos consideran “incorrectas” cumpren a función esencial de comunicar. Corrixir de maneira insistente non adoita mellorar a aprendizaxe e incluso pode interferir na interacción que facilita a aprendizaxe da linguaxe.

É habitual que as familias escoiten expresións como “tete agua” ou frases inconclusas e se alarmen: “Non vocaliza”, “Fala mal” ou “Fala pouco” son xuízos que se repiten en consultas e conversas cotiás. Ante esa inquietude, moitos progenitores buscan a opinión do profesorado de infantil ou acoden a gabinetes de logopedia en busca dunha explicación e de pautas para actuar. Esa demanda reflicte unha preocupación razoable, pero tamén unha tendencia a medir o progreso pola fidelidade á forma adulta máis que pola eficacia comunicativa do neno.

A investigación sobre a aprendizaxe da linguaxe subliña que a comunicación precede á normativa: os nenos aprenden primeiro a usar a linguaxe para obter atención, nomear obxectos ou pedir cousas, e só máis tarde consolidan as regras fonéticas e sintácticas da fala adulta. Neses primeiros pasos, as simplificacións fonéticas —substituír certos sons por outros ou omitir sílabas— son habituais e forman parte do proceso normal de adquisición. O relevante, desde a perspectiva do desenvolvemento, é que a mensaxe sexa entendida e que existan interaccións recíprocas que reforcen ese uso.

Os primeiros intercambios entre adultos e bebés mostran como funciona esa aprendizaxe antes mesmo de que aparezan as palabras: xestos, miradas e vocalizacións serven para comunicar necesidades e preferencias desde os seis meses. Neste contexto, os adultos interpretan e responden, creando un circuíto de retroalimentación que fomenta a produción verbal. Ademais, os nenos manifestan cedo trazos de personalidade e preferencias nas súas reaccións, o que fai que a comunicación sexa un fenómeno social e non só unha suma de sons.

Un repositorio accesible en liña, o corpus Koiné, recolle milleiros de interaccións espontáneas de nenos entre 18 e 53 meses gravadas en escolas infantís de Galicia e ofrece exemplos claros de como a comunicación pode ser eficaz aínda cando a forma non coincide coa do adulto. Nunha mostra citada en Faro de Vigo, os irmáns Nerea e César amosan como bastan enunciados simples para organizar o xogo e entenderse, pese a que ningunha das súas intervencións reproduce a estrutura adulta completa.

Ante esta evidencia, os especialistas adoitan recomendar estratexias que privilexian a interacción sobre a corrección directa. No canto de sinalar a forma “incorrecta”, resulta máis útil modelar a expresión correcta na conversación, ampliar o que di o neno e manter o intercambio comunicativo: esa técnica, coñecida como ampliación ou recast, ofrece ao menor o modelo adulto sen romper o fluxo comunicativo. A corrección constante da pronunciación ou da gramática pode desincentivar a expresión espontánea e restar oportunidades de práctica.

Con todo, non todas as dificultades son variacións normais; por iso existen criterios para derivar a avaliación profesional. Aconséllase consultar cun especialista se hai ausencia de balbucio e palabras esperables segundo a idade, regresión na linguaxe, falta de comprensión ou sospeita de problemas auditivos, ou se o neno non establece contacto comunicativo con adultos e pares. Neses casos, a intervención temperá en logopedia ou a exploración auditiva poden marcar a