Oito incendios nun só día: o tren de mercancías que abrasou Ourense abre unha guerra de responsabilidades

Oito lumes simultáneos. Máis de oito hectáreas queimadas. Cinco trens de Media Distancia cancelados en pleno xullo, cando a provincia de Ourense ferve de viaxeiros estivais. E unha pregunta que ninguén responde con claridade: quen paga os pratos rotos?

O certo é que o convoi causante desta cadea de incendios —que a pasada fin de semana puxo en xaque a varios municipios da comarca— non era un tren de pasaxeiros, senón un tren de mercadorías. E aí está o meollo da polémica. Porque Adif, o xestor da infraestrutura ferroviaria, xa saíu ao paso cun argumento que non fai senón avivar o lume: o tren non era de Renfe, senón dunha empresa privada allea á operadora pública. «Foi un incidente alleo á infraestrutura», defenden desde o ente público.

Unha faísca que viaxou quilómetros

Os feitos remóntanse ao pasado sábado, cando un tren de mercadorías que circulaba entre Ourense e Santiago comezou a expulsar faíscas e material incandescente ao seu paso. O resultado foi unha sucesión de focos activos en distintos puntos do trazado, desde Maside ata as inmediacións de O Carballiño. Na aldea de San Miguel, en Maside, as lapas chegaron a lamber as propias vías, o que obrigou a interromper a circulación durante horas.

A cifra de oito incendios non é menor. Tampouco o é a superficie queimada: máis de oito hectáreas de monte baixo e matogueira que, afortunadamente, non alcanzou zonas habitadas. Pero o susto foi maiúsculo. E a afectación aos viaxeiros, tamén. En plena operación saída de xullo, cinco trens de Media Distancia tiveron que ser cancelados, deixando a decenas de pasaxeiros en terra.

O baile de responsabilidades

Aí está a clave do asunto. Non é a primeira vez que un tren provoca un incendio forestal en Galicia, pero si é a primeira vez que a discusión sobre quen debe asumir as consecuencias alcanza este nivel de tensión. Adif lávalas mans alegando que o convoi era dunha empresa privada de mercadorías, allea a Renfe. Pero a pregunta que flota no ambiente é obvia: a infraestrutura ferroviaria non é responsabilidade de Adif? O mantemento das vías e a supervisión dos trens que circulan por elas non deberían garantir que un convoi non se converta nunha antorcha?

Fontes do sector ferroviario apuntan a que os trens de mercadorías, a miúdo máis pesados e con sistemas de freado que poden xerar faíscas nos raís, son un risco coñecido. Con todo, a normativa actual non obriga ás empresas privadas a equipar as súas locomotoras con sistemas antifaíscas, unha carencia que os veciños das zonas afectadas consideran inaceptable.

Un verán quente en Ourense

A provincia de Ourense leva anos sufrindo incendios forestais que, en moitos casos, teñen orixe humana. Pero que un tren sexa o desencadeante de oito lumes nun só día reabriu o debate sobre a seguridade ferroviaria nunha zona onde o ferrocarril atravesa paraxes de alto valor ecolóxico. O trazado entre Ourense e Santiago discorre por comarcas como O Carballiño e Maside, onde o monte baixo se acumula perigosamente preto das vías.

Non é un problema novo. Nos últimos anos rexistráronse varios incidentes similares noutras comunidades autónomas, pero a falta dun protocolo claro de prevención e dun reparto de responsabilidades entre Adif, Renfe e as operadoras privadas impediu avanzar. Agora, con oito hectáreas queimadas e decenas de viaxeiros afectados, a presión crece.