Rafael Vidal, técnico de protocolo galego, honrado polo rei

Rafael Vidal técnico de protocolo gallego honrado por el rey

A distinción chegou coa discreción que sempre marcou a súa carreira: a Encomenda da Orde do Mérito Civil, imposta polo rei Felipe VI, recoñece a traxectoria de quen durante décadas organizou actos dende a lonxitude visible dos focos. Trátase de Rafael Vidal Gómez de Travecedo, presidente de honra da Asociación de Técnicos de Protocolo de Galicia, cuxa labor na Deputación de A Coruña e no tecido institucional galego remóntase aos primeiros pasos do oficio moderno na nosa comunidade.

Unha vida entre bambalinas

Nacido «circunstancialmente» en Melilla pero criado en A Coruña dende que tiña un ano, Vidal mantén unha relación íntima coa Costa da Morte e co municipio de Laxe, onde conserva casa e familia e onde pasa os veráns. Esa dobre pertenza —urbana e costeira— resume ben o seu estilo: profesional da cidade, con raíces arraigadas no territorio que viu multiplicarse eventos, recepcións e conmemoracións oficiais nas últimas décadas.

A súa carreira comezou en decembro de 1973, con apenas 23 anos, como administrativo nunha pequena oficina de prensa da Deputación de A Coruña. Entón non existía unha formación regulada en protocolo; aprendíase «facendo», con traballo de campo e algúns manuais esparcidos. Ese aprendizaxe sobre a marcha converteuno, co tempo, en referencia en actos que iban dende plenos municipais ata a organización das visitas de dous Papas a Santiago, así como recepcións a Xefes de Estado e a membros das Casas Reais.

«A min resultame difícil ser protagonista de algo, ser visible», confesou Vidal, reflectindo a modestia que adoita caracterizar aos técnicos que se ocupan de que todo suceda sen sobresaltos. Precisamente esa discreción contrasta coa solemnidade da condecoración real que agora se fai pública, unha noticia que, segundo admite, comunicáronlle en decembro e que recibiu coa mesma prudencia coa que sempre actuou.

O protocolo como oficio integral

Para Vidal, reducir o protocolo á etiqueta ou aos modais é quedar na superficie. Defende un enfoque técnico e amplo: catro pilares que configuran o traballo serio dun profesional do protocolo —norma, forma, produción e comunicación— e que converten ao responsable do acto nunha cousa máis que un decorador de escenas. O perfil que debuxa é o dun xestor integral, capaz de conjugar lexislación, loxística, dramaturxia e discurso público.

A súa visión ten consecuencias prácticas para a gobernanza local. En Galicia, cun mapa municipal fragmentado e unha axenda intensa de acontecementos (desde a xestión de peregrinacións a Compostela ata festividades locais e actos institucionais), esa capacidade profesional marca a diferenza entre un evento que flúe e outro que se converta nun problema político. Vidal conta que ao longo da súa carreira case non lembra incidentes graves, en boa parte porque priorizou apagar as tensións antes de que cheguen aos titulares.

O oficio cambiou moito dende aqueles primeiros anos. Onde antes había improvisación, hoxe existen graos universitarios en protocolo e organización de eventos, bibliografía específica e proxectos de investigación. Vidal recibe con satisfacción esa profesionalización: a ensinanza reglada permite que as novas xeracións cheguen ao campo con fundamentos teóricos que antes non tiñan e con ferramentas adaptadas á complexidade actual dos actos públicos.

Repercusión local e futuro profesional

A condecoración real non é só un recoñecemento persoal; funciona tamén como símbolo para unha profesión que durante anos traballou na penumbra institucional. Que a Coroa premie a un técnico galego reforce a idea de que o protocolo merece estatus dentro do servizo público e pode animar aos concellos e diputacións a apostar por departamentos máis dotados e con criterios técnicos claros. Ademais, reforce a visibilidade da Asociación de Técnicos de Protocolo de Galicia, entidade que Vidal axudou a fundar e que aínda preside como honra á súa dedicación.

Tras a súa aposentación en 2018, Vidal non se afastou do sector: mantivo a asociación, impulsou o Observatorio de Protocolo e Eventos e embarcouse na elaboración dun doutoramento en Dereito. Esa actividade académica e de asesoría profesional funciona a modo de legado: a súa experiencia práctica, agora sistematizada, poderá servir de ponte entre a xeración que aprendeu «poñéndose colorado» cun libro e as que chegan con estudos formais.

Nun momento no que Galicia prepara un calendario denso —conmemoracións culturais, eventos relacionados co Xacobeo e unha axenda diplomática e turística crecente— a figura de técnicos cualificados é estratéxica. O reto, adverten os que coñecen a materia, é atraer talento novo, mellorar condicións e profesionalizar máis a contratación nos concellos pequenos onde, aínda hoxe, o protocolo xestiónase ás veces de forma improvisada.

Vidal insiste en que o bo protocolo non debe entenderse como distancia. «O bo protocolo sempre é próximo», repite, subliñando que a proximidade cos actores, a empatía e o coñecemento do territorio son ingredientes essenciais da profesión. Nisto coincide coa tradición galega de facer as cousas con discreción, sen estridencias, pero con eficacia. O seu recoñecemento por parte do monarca pon en valor ese enfoque e deixa unha recomendación implícita: coidar a técnica e, ao mesmo tempo, manter a humanidade que dá sentido ao cerimonial.

Queda por ver como ese recoñecemento se traduce en políticas concretas en Galicia: máis formación no sistema público, maior presenza de técnicos en equipos municipais, e financiamento estable para observatorios e proxectos de investigación aplicados ao evento. Mentres tanto, Vidal seguirá vinculando A Coruña con Laxe, as aulas coas prazas públicas, e a teoría coa práctica; todo iso coa mesma discreción que caracterizou unha vida de servizo público e unha frase que quedará como lema: un protocolo eficaz é, sobre todo, próximo.

Pódese interesar:

Fonte: El Correo Gallego.