O Concello de Sada, presidido por Benito Portela, pediu ao Goberno central que recorra e defenda xudicialmente calquera pagamento que reclamen os herdeiros de Francisco Franco tras a sentenza que declara o pazo de Meirás patrimonio do Estado. A petición produciuse tras a difusión, a pasada semana, do fallo que atribúe a titularidade pública do inmoble e abre a vía a reclamacións económicas por parte dos Franco. O goberno local considera imprescindible esgotar todas as vías para evitar ou reducir ao máximo a indemnización.

O fallo xudicial que devolveu o pazo ao patrimonio público foi recibido con satisfacción en numerosos ámbitos institucionais, mais tamén xerou dúbidas pola posibilidade de que os herdeiros obteñan compensacións pola perda da posesión. Ese matiz é o que motivou a mobilización política e xurídica tanto en Sada como na Administración autonómica e no Executivo central.

A crítica local apunta a decisións pasadas e á prevención lanzada por algúns edís en 2018, que advertiron do risco de considerar á familia Franco posuidora de boa fe do pazo. Desde o Concello sosteñen que aqueles avisos demostraron ter razón e reclaman agora unha estratexia firme do Estado para minimizar o custo económico da devolución do ben.

«Que se loite ata o último céntimo»

Reaccións políticas e xudiciais

En Madrid, o ministro de Memoria Democrática, Ángel Víctor Torres, asegurou que o Executivo presentará recursos e buscará «dar a batalla» nos tribunais para evitar pagamentos. A súa intención é que a reclamación indemnizatoria sexa examinada con todos os argumentos xurídicos dispoñibles antes de admitir calquera desembolso público.

«Ía dar a batalla»

O PSOE de Galicia, a través do seu secretario xeral José Ramón Gómez Besteiro, celebrou a restitución do pazo ao Estado pero pediu cautela sobre a indemnización, sostendo que debe debatirse porque a adquisición orixinal acreditouse como fraudulenta. Desde esa formación ofrecen o seu apoio ao recurso que plantexe o Goberno se entende que existen bases xurídicas para impugnar o pagamento.

O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, expresou a súa disposición a colaborar co Executivo central en caso de recurso. Rueda sinalou que a cooperación entre ambas administracións foi clave para acadar a titularidade pública e confía en que o traballo conxunto dos servizos xurídicos poida frear ou neutralizar reclamacións económicas.

«Se podemos conseguir que non se pague indemnización, nós estamos dispostos a colaborar se é xurídicamente viable»

Contexto histórico e próximos pasos

O pazo de Meirás foi obxecto de controversia durante décadas polo seu orixe e a forma na que pasou a mans da familia Franco. A sentenza que o declara de titularidade pública recolle, segundo as partes que impulsaron a causa, indicios de irregularidades na transmisión e uso do inmoble, base para cuestionar calquera pretensión de posesión de boa fe.

Agora corresponde aos equipos xurídicos do Estado e da Xunta estudar os fundamentos do fallo e preparar posibles recursos contra determinacións que impliquen desembolsos. A Avogacía do Estado xa actuou sobre documentación achegada pola Xunta en fases anteriores do procedemento e esa colaboración valórase como decisiva para a seguinte fase.

En Sada, a reclamación municipal ten tamén un compoñente simbólico: recuperar a xestión e o uso público dun ben identificado coa memoria histórica e co patrimonio local. Para o Concello, asegurar que o Estado non asuma indemnizacións inxustificadas é parte desa recuperación.

O calendario procesal e os prazos para presentar recursos marcarán as próximas semanas. Mentres tanto, a discusión política e xurídica céntrase en definir se a vía administrativa e contencioso-administrativa poderá impedir un pagamento aos herdeiros ou, no seu caso, en acotar o seu alcance económico.

Os próximos movementos dependerán da estratexia que adopten o Goberno central e a Xunta, así como das decisións que adopten os tribunais superiores se se elevan recursos. En Sada, a postura pública do Concello é clara: pedirán a quen teñen a competencia que non dean por pechado o asunto ata esgotar todas as opcións.