O Concello de Sada, presidido por Benito Portela, pediu ao Goberno central que recorra e defenda xudicialmente calquera pagamento que reclamen os herdeiros de Francisco Franco tras a sentenza que declara o pazo de Meirás patrimonio do Estado. A petición produciuse tras a difusión, a pasada semana, do fallo que atribúe a titularidade pública do inmoble e abre a vía a reclamacións económicas por parte dos Franco. O goberno local considera imprescindible esgotar todas as vías para evitar ou reducir ao máximo a indemnización.
O fallo xudicial que devolveu o pazo ao patrimonio público foi recibido con satisfacción en numerosos ámbitos institucionais, pero tamén xerou dúbidas pola posibilidade de que os herdeiros obteñan compensacións pola perda da posesión. Ese matiz é o que motivou a mobilización política e xurídica tanto en Sada como na Administración autonómica e no Executivo central.
A crítica local apunta a decisións pasadas e á prevención lanzada por algúns edís en 2018, que advertiran do risco de considerar á familia Franco posuidora de boa fe do pazo. Desde o Concello sosteñen que aqueles avisos demostraron estar en certo e reclaman agora unha estratexia firme do Estado para minimizar o custo económico da devolución do ben.
«Que se loite ata o último céntimo»
Reaccións políticas e xudiciais
En Madrid, o ministro de Memoria Democrática, Ángel Víctor Torres, asegurou que o Executivo presentará recursos e buscará «dar a batalla» nos tribunais para evitar pagos. A súa intención é que a reclamación indemnizatoria sexa examinada con todos os argumentos xurídicos dispoñibles antes de admitir calquera desembolso público.
«Ía dar a batalla»
O PSOE de Galicia, a través do seu secretario xeral José Ramón Gómez Besteiro, celebrou a restitución do pazo ao Estado pero pediu cautela respecto da indemnización, sostendo que debe debatirse porque a adquisición orixinal acreditouse como fraudulenta. Desde esa formación ofrecen o seu apoio ao recurso que presente o Goberno se entende que existen bases xurídicas para impugnar o pago.
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, expresou a súa disposición a colaborar co Executivo central en caso de recurso. Rueda sinalou que a cooperación entre ambas administracións foi clave para lograr a titularidade pública e confía en que o traballo conxunto dos servizos xurídicos poida frear ou neutralizar reclamacións económicas.
«Se podemos conseguir que non se pague indemnización, nós estamos dispostos a colaborar se é xuridicamente viable»
Contexto histórico e próximos pasos
O pazo de Meirás foi obxecto de controversia durante décadas polo seu orixe e pola forma na que pasou a mans da familia Franco. A sentenza que o declara de titularidade pública recolle, segundo as partes que impulsaron a causa, indicios de irregularidades na transmisión e uso do inmoble, base para cuestionar calquera pretensión de posesión de boa fe.
Agora corresponde aos equipos xurídicos do Estado e da Xunta estudar os fundamentos do fallo e preparar posibles recursos contra determinacións que impliquen desembolsos. A Avogacía do Estado xa actuou sobre documentación achegada pola Xunta en fases anteriores do procedemento e esa colaboración valórase como decisiva para a seguinte fase.
En Sada, a reclamación municipal ten tamén un compoñente simbólico: recuperar a xestión e o uso público dun ben identificado coa memoria histórica e co patrimonio local. Para o Concello, asegurar que o Estado non asuma indemnizacións inxustificadas é parte desa recuperación.
O calendario procesal e os prazos para presentar recurs
