O concello de Sada reclamou ao Goberno central que esgote todas as vías xudiciais e administrativas para evitar o pago de calquera indemnización aos herdeiros de Francisco Franco tras a sentenza que declara o pazo de Meirás propiedade do Estado. A corporación local, dirixida por Benito Portela, fixo pública a súa reclamación tras terse coñecida a resolución que devolveu o inmoble á titularidade pública o pasado venres. O debate céntrase agora en se o Estado deberá compensar aos herdeiros e na estratexia para recorrer esa posibilidade.
O goberno municipal considera inaceptable que, despois de acreditar a ilexitimidade na adquisición do pazo, a Administración teña que asumir un desembolso a favor dos herdeiros. A petición de Sada pon presión sobre o Goberno central para que impugne calquera importe que se fixe na liquidación. O mandato do Concello é explícito: que se defenda ata o final cada euro que puidese esixirse.
Voces internas lembran que a controversia non é nova: xa en 2018 o concelleiro Francisco Montouto alertara do risco de aceptar que a familia Franco fose considerada posuidora de boa fe do pazo. Esa advertencia, subliñan, anticipou a actual situación xurídica e reforza a tese de quen piden non recoñecer indemnizacións por unha adquisición que os tribunais consideran fraudulenta.
Reacción do Goberno e do PSdeG
En Madrid, o ministro de Memoria Democrática, Ángel Víctor Torres, asegurou que o Goberno emprenderá accións para evitar calquera pagamento. A súa intención, segundo fontes oficiais, é recorrer e litigar en defensa do interese público ata esgotar as instancia necesarias. O anuncio do ministerio foi recibido con satisfacción por sectores que apoian a recuperación do pazo para o Estado.
Ía dar a batalla
O PSOE galego tamén se amosou conforme con esa liña. O secretario xeral do PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, valorou a necesidade de discutir a indemnización e ofreceu respaldo político ao recurso. Desde o partido apélase á relevancia do precedente: recoñecer indemnizacións podería abrir unha vía que contraviría o achado de fraude na compra.
Fontes do Goberno autonómico sinalaron que, máis alá da retórica, corresponde agora aos servizos xurídicos delimitar as opcións. Non se fixou unha cifra nin calendario para un eventual recurso, e calquera movemento pasará por informes técnicos e asesoramento da Abogacía do Estado.
A Xunta e a coordinación co Estado
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, manifestou a súa disposición a colaborar co Goberno central na vía xurídica. Rueda defendeu que a coordinación entre ambas administracións foi clave para recuperar a titularidade pública do pazo e plantexou repetir ese esquema se existe base legal para tentar anular ou reducir unha indemnización.
Da man
O titular do Executivo autonómico recordou que a Abogacía do Estado utilizou documentación facilitada pola Xunta durante o proceso de recuperación e destacou ese traballo conxunto como factor de éxito. Agora, engadiu, corresponde que os equipos xurídicos examinen se existen argumentos suficientes para impugnar a obrigación de pagar aos herdeiros.
En Sada, o sentir é de certa inquietude pese á satisfacción pola devolución do pazo. O Concello insiste en que a vitoria material —a titularidade pública— non pode quedar empañada por unha compensación que, ao seu xuízo, contrariaría a constatación xudicial de prácticas fraudulentas na adquisición.
Avogados consultados por diversas administracións advirten de que a posibilidade de indemnización depende de matices xurídicos complexos. A doutrina sobre a protección de terceiros de boa fe e a valoración dos dereitos reais sobre bens patrimoniais serán determinantes nos recursos que se presenten. O proceso, por tanto, prevése longo e con varias instancias por diante.
Mentres tanto, colectivos memorialistas e entidades culturais que celebraron a recuperación do pazo manteñen un seguimento atento. Para moitos, evitar o pagamento suporía pechar un capítulo controvertido da historia recente, pero tamén marcaría un precedente na xestión de bens vinculados á ditadura. O conflito xurídico sobre a indemnización promete prolongarse e continuará marcando a axenda política e social en Galicia e no Estado.
