Dende Santiago de Compostela, un equipo de investigadores da Universidade de Santiago (USC) puxo os satélites ao servizo do urbanismo. O Laboratorio de Sistemas (LABSIS) que dirixe o profesor Joaquín Triñanes desenvolveu un modelo preditivo capaz de simular como reducir ata 5 graos a temperatura dunha cidade cambiando asfalto por arborado. A ferramenta, enmarcada no proxecto europeo ‘Probono’, xa se proba no megaproxecto Madrid Nuevo Norte, pero os seus creadores aseguran que vale para calquera concello galego.
O asfalto contra as copas das árbores
O planteamento é tan sinxelo como demoledor para a planificación urbana tradicional. «Que pasaría se, en lugar dun aparcamento de cemento, metemos unha superficie arborada?», pregúntase Triñanes. A resposta, medida con datos satelitais e modelos climáticos, é contundente: na contorna de Madrid Nuevo Norte, esa simple substitución xera baixadas de temperatura de entre 4 e 5 graos. A cifra fala por si soa. E non só se trata de confort: o estrés térmico —esa sensación de afogo que sofren os veciños das grandes urbes cando o termómetro non dá tregua nin de noite— ten consecuencias directas sobre a saúde e as infraestruturas. «Ten que cambiar o planteamento urbanístico», sentenza o investigador.
O modelo de LABSIS utiliza imaxes de satélite para monitorizar as chamadas illas de calor urbanas, eses puntos onde os edificios e o asfalto reteñen a calor coma se fosen fornos. En períodos de altas temperaturas, a diferenza coas zonas rurais circundantes pode chegar a ser abismal. O equipo creou un xemelgo dixital que permite ensaiar intervencións: cambiar o pavimento dunha praza, plantar árbores nunha avenida, pintar tellados de branco. «A duración deste fenómeno é importantísima porque nos vai desgastando pouco a pouco», explica Triñanes. Se as temperaturas non baixan pola noite, o corpo non se recupera. O efecto illa de calor impide ese alivio nocturno. Non é menor o dato: o sistema tamén proxecta escenarios a 50 ou 60 anos vista, amosando un incremento «bastante grave» no número de días con ola de calor.
De Madrid a Galicia, un modelo que xa voa
O proxecto ‘Probono’, financiado con fondos europeos, céntrase en actuacións urbanísticas con impacto na saúde da poboación. Aínda que o caso de estudo principal é Madrid Nuevo Norte —a gran operación urbanística no norte da capital—, Triñanes subliña que a tecnoloxía é trasladable a calquera cidade. «Os satélites empregados permitirían avaliar, por exemplo, as temperaturas de Vigo, A Coruña, Santiago e de calquera outro concello de Galicia», afirma. Abonda con mirar os últimos veráns na comunidade para entender a urxencia: olas de calor cada vez máis longas, noites tropicais nas Rías Baixas e un malestar que non se limita ao bochorno.
O contexto climático é a tormenta perfecta. As temperaturas «están por riba do normal», o aire africano cóase con frecuencia e a ausencia de vento e nubes agrava a situación. Pero o equipo da USC non só observa a calor: tamén simula a dispersión de partículas contaminantes durante demolicións ou a propagación de enfermidades vectoriais como as que transmiten mosquitos e carrachas, que «se están expandindo» por todo o continente. Todo isto cun obxectivo claro: adaptar as cidades a un clima que xa non é o de hai trinta anos.
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.