Incendios forestais en áreas urbanas: ¿está Vigo preparada para unha evacuación masiva?
A ameaza do lume na interface urbano-forestal obriga a repensar os protocolos de emerxencia nas cidades galegas
O risco latente na periferia urbana
A xeografía de Vigo presenta unha particularidade que a fai especialmente vulnerable ante os incendios forestais: a estreita convivencia entre o tecido urbano e as masas forestais. As parroquias, moitas delas integradas no casco urbano, actúan como fronteira permeable entre o monte e a cidade. Esta configuración, que outorga á urbe olívica o seu característico verdor, convértese nun factor de risco cando as chamas se aproximan.
Non é un escenario hipotético nin lonxano. No ano 2017, o denominado «domingo negro» deixou unha estela de destrución e puido a proba a capacidade de resposta dos servizos de emerxencia. Esa xornada, o lume procedente dos montes das parroquias adentrouse na cidade, obrigando a evacuar a varios centos de persoas. Un total de 200 cidadáns tiveron que ser realoxados mentres as chamas ameazaban con propagarse sen control. Ese episodio, que moitos viguéses aínda recuerdan con inquietude, demostrou que a urbe non é alén a esta ameaza.
A activación do nivel 2 de emerxencia
Cando un incendio forestal alcanza o nivel 2 de emerxencia, a situación volve crítica. Este nivel indica perigo extremo para os inmobles e pode conllevar a orde de abandono das vivendas. Noutras palabras, a prioridade absoluta pasa a ser a protección das persoas, por riba incluso da loita contra o lume. A experiencia demostra que, nestes casos, a coordinación entre administracións e a rapidez na toma de decisións resultan determinantes.
Porén, a pregunta subxacente é se unha cidade como Vigo, con cerca de 300.000 habitantes censados e unha extensa zona periurbana, dispón dos recursos e da planificación necesarios para afrontar unha evacuación masiva. A logística que implica mobilizar a decenas de mil persoas, habilitar aloxamentos temporais, garantir o transporte e coordinar os distintos corpos de seguridade e emerxencias é titánica.
Leccións de outras catástrofes
O maior incendio da historia de España, que obrigou a evacuar a 73.000 persoas en Madrid e outras provincias, constitúe un precedente que non se pode ignorar. Esa operación, a máis grande destas características nunca realizada no país, poñeu sobre a mesa tanto as capacidades como as carencias do sistema. A comparación con Vigo resulta inevitable: se na capital de España, con unha infraestrutura e uns recursos considerablemente maiores, a evacuación supuxo un desafío enorme, que ocorrería nunha cidade con menos medios?
O verán pasado, Valdeorras converteuse na zona cero dos incendios en Galicia. As chamas arrasaron miles de hectáreas e obrigaron a desaloxar a numerosos veciños. Esa experiencia demostrou que, a pesar dos avances na prevención e extinción, a ameaza segue vixente e que a preparación da poboación civil é un factor clave.
Os primeiros intervinientes
Ante un incendio destas características, os primeiros en actuar son sempre os servizos municipais. A Policía Local e os bombeiros conviértense na primeira liña de defensa. Son eles os que, en contacto directo cos responsables técnicos de seguridade, avalían a evolución do lume e determinan se resulta necesario proceder a evacuacións parciais ou totais. A súa capacidade de resposta nos primeiros minutos resulta crucial para evitar que a situación se descontrole.
