A Audiencia Provincial de A Coruña dictou unha resolución firme que recoñece a existencia dun delito contra o medio ambiente na canteira de Miramontes, na parroquia compostelana de Grixoa. A sentenza, adoptada por conformidade entre as partes, condena á mercantil Tecnosolos Galaicos e ao seu responsable por incumprimentos continuados entre 2016 e 2017 que derivaron na contaminación do solo e das augas, e confirma ademais episodios posteriores, como un vertido de augas residuais sen depurar en 2018.
A sentenza e as probas que a sostén
Segundo os feitos probados pola Audiencia, a empresa excedeu de forma “ampla” a capacidade máxima autorizada para o tratamento de residuos, acumulou materiais en zonas non habilitadas e mantivo desechos ao aire libre. Esa práctica xerou lixiviados e vertidos sen tratamento que, segundo o tribunal, provocaron a presenza de contaminantes por encima dos límites legais: cadmio, nitratos, hidrocarburos, chumbo e zinc, entre outros. A sentenza describe a acumulación de residuos como unha conduta “consciente, premeditada e prolongada no tempo”.
O apartado sancionador recolle a conformidade do administrador da empresa, que aceptou unha pena de 18 meses de prisión, xunto con multa e inhabilitación para exercer actividades relacionadas coa xestión de residuos durante ese mesmo período. Paralelamente, a propia mercantil foi condenada a unha sanción económica. Ao ter sido aceptada por todas as partes, a resolución é firme e non cabe recurso, o que pecha a vía penal pero abre a cuestión da reparación ambiental.
Respaldo veciño e crítica á supervisión
Para a Federación de Asociacións do Rural de Santiago (FERUSA) e a Plataforma de Afectados polo vertedoiro de Miramontes, a sentencia supón o recoñecemento xudicial a anos de reclamacións. O portavoz da plataforma, Santiago López, expresou alivio polo fallo e dureza contra a supervisión administrativa durante a etapa na que se desenvolveron os feitos.
«Confirma o que sospeitábamos desde o principio: as inspeccións non eran reais. A Xunta dicía que todo estaba ben, que era unha empresa exemplar, e, con todo, aquí temos lixiviados, olores e augas afectadas», explicou López.
O representante vecinal denunciou que, durante anos, as alertas cidadás sobre olores persistentes e descargas atopáronse cunha valoración oficial positiva da actividade. Na súa lectura, a sentencia é tamén unha emenda á labor de control institucional: se as inspeccións fosen rigorosas, os danos poderían haberse evitado ou reducido.
Na comarca, o caso de Miramontes non se percibe de forma illada. Galicia arrastra unha histórica tensión entre a actividade industrial e a protección do territorio, e os vertedoiros irregulares foron fonte de conflito social e político en distintas localidades. A constatación xudicial de contaminación engade un novo capítulo que obrigará a repensar protocolos de supervisión e sanción.
Quen paga a limpeza e a restauración?
A pesar da condena penal, as entidades vecinais insisten en que a situación material segue sen resolverse. Existe, segundo recordan, unha obriga administrativa anterior —recoñecida polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG)— de retirar os residuos depositados na canteira ao non poderse considerar tecnosuelos válidos. Esa restauración, con todo, continúa pendente e as plataformas advirten de que a eventual situación concursal da empresa non pode paralizar a obriga de restablecer o entorno.
FERUSA e a plataforma reclaman á Xunta de Galicia a posta en marcha inmediata dun calendario público para a retirada do material, transparencia sobre o estado actual da canteira e garantías técnicas sobre a restauración. “A defensa do medio ambiente non termina cunha condena penal: termina coa restauración real do dano causado”, subliñaron.
No terreo, a actividade de vertido permanece paralizada —“agora non entra lixo, que saibamos”—, pero os afectados advirten de olores persistentes e episodios que poderían indicar afeccións a cursos de auga próximos. A presenza de contaminantes no subsuelo e nas augas subterráneas, tal como recolle a resolución, agrava a complexidade técnica e económica da saneamento.
A pregunta que agora deben responder as administracións é doble: primeiro, asegurar a execución da obriga de retirada, incluso se iso esixe activar mecanismos para intervenir fronte a unha empresa en concurso; segundo, evitar que este caso se repita mediante controis máis esixentes e transparencia nas autorizacións ambientais. A reparación non depende só dunha multa económica nin dunha pena privativa da liberdade, senón dun plan de actuación claro e con financiamento garantido.
Na esfera política local, a sentenza pode converterse nun argumento de peso para esixir cambios nos protocolos de inspección e nos criterios de concesión de autorizacións a instalacións de tratamento de residuos. Para os veciños de Grixoa, o logro é xudicial pero a demanda é práctica: queren ver maquinaria traballando na cantera, retirar os residuos e que se restableza a normalidade ambiental e sanitaria no seu contorno.
Queda, ademais, a lección para a administración: unha valoración oficial positiva dunha actividade non pode substituír a verificación independente e continuada. A resolución da Audiencia pecha unha vía e abre outra, máis longa e custosa, que é a da restauración efectiva da paisaxe e das augas. A comunidade local espera agora que esa segunda parte do proceso non acumule tantos anos de espera como a primeira.
Pódete interesar:
- Goberno descarta rebaxa xeral do IVE e prioriza sectores
- O Son do Camiño revela 3 novas e abonamentos diarios xa
Fonte: El Correo Gallego.
