Un esqueleto sen cadaleito nin roupa aparece nun nicho baleiro da Pobra do Caramiñal

Os operarios dunha funeraria acudiron ao cemiterio vello da parroquia de San Isidro de Postmarcos, en A Pobra do Caramiñal, para preparar un enterro rutineiro. Abrir a hornacina, colocar o féretro, selar. Iso era o previsto. No seu lugar, ao levantar a lousa do nicho cuxa titularidade pertencía a unha familia convencida de que o espazo estaba libre, toparon cun esqueleto humano. Sen roupa. Sen caixa mortuoria. Sen indicio algún sobre quen era aquela persoa nin como chegaría ata alí. A investigación activouse de inmediato.

Unha hornacina ocupada onde ninguén esperaba atopar nada

Poucas veces un camposanto de parroquia rural xera un misterio destas características. A singularidade do caso salta á vista: un nicho funerario cuxos propietarios lexítimos ignoraban por completo que albergaba restos humanos. Non falamos de ósos dun titular anterior da concesión, trasladado ou reagrupado con outros familiares, que sería o habitual. Falamos dun corpo depositado —ou colocado— directamente sobre a superficie interior do receptáculo, sen ningún tipo de cobertura téxtil, sen ataúde, sen obxecto persoal algún que permitira sequera intuír unha identidade.

Convién recordar como funcionan os nichos nos cemiterios parroquiais galegos. As familias adquiren o dereito de uso por un período determinado, e a administración do camposanto debe levar un rexistro de cada praza e cada ocupante. En teoría, non debería caber a posibilidade de que un corpo aparecera onde ninguén o esperaba. A ninguén se lle escapa, con todo, que na práctica —especialmente en cemiterios antigos de parroquias pequenas como a de San Isidro de Postmarcos— os rexistros adolecen de lagoas históricas imposibles de subsanar. Libros perdidos, traspasos de competencias entre o bispado e os concellos, anotacións manuais que o tempo difumina ata facelas ilexibles.

Quen chegou ata o lugar tras o achado atopouse cunha escena que xerou conmoción entre os veciños da zona. Unha veciña observaba o nicho, xa baleiro tras o levantamento dos restos, coa expresión de quen non dá crédito ao que ten diante. Nunha comarca como o Barbanza, onde o tecido social das parroquias mantén viva a memoria colectiva de xeracións enteiras, que un corpo descanse sen identificación nun oco que non lle correspondía plantea preguntas especialmente incómodas.

Restos con máis de dúas décadas de antigüidade

O forense encargado de examinar os ósos manexou unha primeira estimación que aporta unha peza clave ao crebacabezas: o corpo podería levar máis de vinte anos dentro dese nicho. Dúas décadas durante as cales a familia titular do dereito de uso descoñecía por completo a súa presenza. Dúas décadas sen que ninguén reclamara a esa persoa nin se preguntara onde fora parar.

Difícil non construír hipóteses a partir dun dato tan sobrecedor. A ausencia total de vestimenta e de ataúde descarta de entrada que se trate dun enterro convencional, por humilde que fora. En calquera inhumación estándar, mesmo nas máis modestas de hai trinta ou corenta anos, o defunto ía vestido e depositado nunha caixa de madeira. Que os restos apareceran sen ningún destes elementos apunta a un proceder completamente alleo ao cauce funerario ordinario.

Fontes do sector funerario consultadas de forma xenérica apuntan que, na práctica cotiá, os achados sorpresa en nichos non son tan infrecuentes como podería pensarse. O habitual é que se trate de restos de titulares anteriores cuxa documentación se perdeu. Pero estes adoitan conservar restos de ataúde ou de tea. Este caso é doutra natureza. E aí radica a súa excepcionalidade.