Unha adolescente de 16 anos que cursa primeiro de bacharelato de Artes Escénicas no IES Frei Martín Sarmiento de Pontevedra vive desde o inicio do curso unha situación cada día máis difícil: non pode subir escaleiras e o centro non dispón de ascensor. O caso, coñecido tras a denuncia pública da súa familia, foi adiantado por La Voz de Galicia. A moza desprázase a diario desde A Guarda até a capital pontevedresa para asistir a clase, e a dor que padece non lle permite aguantar sequera a xornada completa.
Un desprazamento diario entre comarcas
Poucas veces unha cifra resume tan ben un problema como este dato: cada mañá, a estudante percorre a distancia entre A Guarda, no sur da provincia de Pontevedra, e o instituto onde estuda. Non é un traxecto corto nin cómodo. Elíxese, e con razón, por un motivo concreto: o bacharelato de Artes Escénicas que imparte o Frei Martín Sarmiento é unha especialización que a súa familia puxo no centro do proxecto vital da moza.
Aí está a chave do asunto. Cando unha familia decide que a súa filla estude algo tan esixente como Artes Escénicas, faino sabendo que o esforzo será considerable: madrugadas, transportes, horarios. O que non pode prever é que a barreira definitiva non estea no camiño, senón na porta da aula. Ou mellor dito, na escaleira que leva até ela.
A escaleira como muro
Convén lembrar que a accesibilidade nos centros educativos non é un capricho nin unha mellora cosmética. É a condición que determina se un alumno pode exercer o seu dereito á educación en igualdade de condicións ou se, pola contra, depende de que o seu corpo aguante o que o edificio non lle pon fácil. Neste caso, a dor da moza limita mesmo a súa permanencia nas clases, algo que a estas alturas debería resultar inadmisible.
O instituto Frei Martín Sarmiento é un centro con historia en Pontevedra, deses que formaron a varias xeracións de estudantes da cidade. Como tantos edificios educativos levantados noutra época, a súa configuración responde a criterios de hai décadas, cando ninguén pensaba que un estudante puidera necesitar outro camiño que o das escaleiras. Os tempos cambiaron. A normativa tamén. Os edificios, non sempre.
Non é menor o dato de que o problema saíse á luz precisamente agora, cun curso recén comezado. A familia fixo pública a súa queixa mediante un testemuño directo, sen rodeos: a súa filla non pode subir escaleiras e o centro carece de ascensor. Unha frase sinxela. Demasiado sinxela para a complexidade do problema que describe.
Máis alá dun caso concreto
A ninguén se lle escapa que detrás desta denuncia persoal pode haber moitos outros casos silenciosos. Alumnos con mobilidade reducida, lesións temporais, enfermidades crónicas: as situacións que esixen accesibilidade real nun instituto non son tan excepcionais como ás veces se pensa. E cando a solución non existe, quen acaba pagando o prezo é sempre o mesmo: o estudante, que ve recortado o seu tempo de clase, o seu rendemento e, no fondo, as súas oportunidades.
O certo é que as administracións educativas contan con programas de adaptación de centros para estes supostos, e que a instalación de ascensores ou medios de elevación en institutos é unha actuación coñecida e tecnicamente resolta en miles de edificios. O que adoita fallar non é o coñecemento nin a técnica, senón a velocidade: a dos trámites, a dos orzamentos, a das prioridades. Mentres esa maquinaria se move, unha rapaza de A Guarda segue chegando cada día a Pontevedra coa ilusión de estudar o que quere e coa certeza de que lle vai doer.