Un nome propio para a cultura de Antas de Ulla: a pegada de Teresa Batán

Cantos concellos galegos poden dicir que un dos seus edificios emblemáticos leva o nome dunha persoa que aínda camiña polas súas rúas? Antas de Ulla súmase este domingo a esa curta lista. A casa da cultura do concello pasará a identificarse co nome de Teresa Batán, quen durante 35 anos dirixiu a biblioteca municipal e á que a localidade despediu da súa vida profesional cunha homenaxe multitudinaria.

Unha proposta nacida do territorio

A idea non xurdiu dun despacho municipal, senón da propia comunidade cultural da comarca. O Instituto de Estudos Ulloáns elevou en 2024 ao Concello a proposta de bautizar o edificio co nome da bibliotecaria, en recoñecemento á súa traxectoria á fronte da promoción cultural na zona. A iniciativa non tardou en sumar apoios: a Escola Banda de Música, a coral polifónica Mariña Regueira, a asociación cultural e o grupo de teatro local respaldaron a moción dende o principio.

O visto e prace institucional chegou apenas horas antes da celebración, coa aprobación da nova denominación nun pleno extraordinario celebrado o venres. Unha decisión que coincide, deliberadamente, coa xubilación da homenaxeada.

Unha despedida con banda e veciños

O acto deste domingo reuniu a centos de persoas nun percorrido que arrancou no propio edificio, onde se descubriu a placa co novo nome. A banda de música acompañou o percorrido, nunha xornada cargada de emoción que quixo marcar a fin dunha etapa profesional de máis de tres décadas.

Máis alá do xesto simbólico, a homenaxe reflicte algo menos frecuente do que debería: o recoñecemento en vida a quen soster a vida cultural dos municipios pequenos. As bibliotecas rurais, con frecuencia xestionadas durante anos por unha soa persoa, cumpren funcións que van moito máis alá do préstamo de libros; son puntos de encontro, aulas abertas e, en ocasións, o único equipamento cultural estable da localidade.

O valor das traxectorias caladas

As homenaxes a bibliotecarios, mestres ou traballadores municipais veteranos adoitan chegar tarde, cando xa non poden recebilas. O caso de Antas de Ulla inverte esa lóxica e ofrece un exemplo de como un concello pode honrar a quen lle dedicou a maior parte da súa vida laboral sen esperar a facelo a título póstumo.

O Instituto de Estudos Ulloáns, impulsor da proposta, leva anos traballando na recuperación da memoria e a cultura da comarca da Ulloa, e esta iniciativa inscríbese nesa liña de reivindicación de figuras locais.

Coa placa xa colocada na fachada, Antas de Ulla pecha unha xornada memorable e deixa constancia de que a cultura, nos municipios pequenos, constrúese sobre persoas concretas. O edificio que levará o nome de Teresa Batán será, de agora en adiante, tamén un recordatorio permanente de que o traballo silencioso e constante deixa pegada.