Un río branco: A Chaira move case 500 millóns de litros de leite ao ano

Cada segundo que pasa, algo máis de quince litros de leite saen das explotacións gandeiras repartidas por A Chaira. Non é unha metáfora publicitaria: é a consecuencia aritmética de que apenas once concellos do interior lucense entreguen ao ano arredor de medio millón de litros, unha cifra que posiciona esta comarca como un actor de primeiro nivel non xa en Galicia, senón no conxunto do sector lácteo europeo.

Para dimencionar o dato convén mirar primeiro ao mapa autonómico. Galicia produce máis de 3.000 millóns de litros anuais —3.072 exactos en 2025— e concentra o 41% do censo vacún español, o que a converte na comunidade con maior peso do país. Pois ben, un de cada seis litros que se producen en Galicia procede desta comarca. Once concellos —Abadín, Begonte, Castro de Rei, Cospeito, Guitiriz, A Pastoriza, Xermade, Vilalba, Meira, Pol e A Ribeira de Piquín— sosteñen sozos ese volume, mentres que en Muras non constan ganderías de leite.

O peso do territorio na economía galega

Que significa, en termos económicos e sociais, que unha comarca rural do interior xere ese caudal produtivo? A Chaira funciona, na práctica, como un motor silencioso da agroindustria galega. As súas granxas alimentan industrias lácteas, sosteñen emprego directo e indirecto e configuran unha paisaxe agraria que dificilmente podería substituírse noutras zonas da comunidade. Cando se fala de despoboamento rural, este dato lembra que en determinados territorios a gandería segue a ser a columna vertebral que mantén activos concellos enteiros.

Dentro do conxunto, a distribución non é homoxénea. O peso lácteo concéntrase sobre todo en catro concellos, e de entre todos eles desquitáncanse dous: A Pastoriza e Castro de Rei, que superan xuntos os 3,5 litros por segundo e figuran entre os concellos con maiores cifras de toda Galicia. O resto de concellos achega volumes menores, pero a súa suma resulta imprescindible para alcanzar ese medio millón de litros anual que define a comarca.

Récords con matices: ata onde pode medrar?

Os grandes volumes invitan ao optimismo, pero tamén plantexan preguntas. A concentración da produción en poucas explotacións de gran dimensión, a presión ambiental sobre o territorio e a dependencia dun produto cuxo prezo na orixe fluctúa son retos que acompañan de forma permanente a este modelo produtivo. Que dúas granxas da comarca figuren entre as dez mellores explotacións lácteas da provincia de Lugo indica un alto nivel técnico, pero tamén evidencia que o talento produtivo agrúpanse nun número reducido de operadores.

O dato de que A Chaira sexa descrita como referente a nivel europeo reflicte unha realidade innegable: poucas rexións do continente alcanzan esta densidade produtiva. A comarca non só compite en volume, senón que forma parte do núcleo duro do lácteo español, cuxa importancia estratéxica vai moito máis alá das fronteiras galegas.

Un capital produtivo que esixe mirada de futuro

A cifra de 15,5 litros por segundo condensa unha realidade complexa: un territorio que soubo especializarse até cotas de excelencia produtiva, pero que tamén enfronta os dilemas propios desa especialización. Manter a rendibilidade das explotacións, asegurar o relevo xeneracional nas granxas e compatibilizar a intensificación gandeira coa sostibilidade do medio rural serán os factores que determinen se esta posición de privilexio se consolida nas próximas décadas.

Por agora, os números falan por si sós. Mentres o resto do país debate sobre a crise do sector, A Chaira segue entregando litro a litro, segundo a segundo, case a sexta parte de todo o leite galego. Un río branco que non se ve, pero que sostén boa parte da economía do interior lucense.