Violeta Durán, investigadora posdoutoral do Instituto de Neurociencias UMH‑CSIC, participa esta semana na Semana do Cérebro que se celebra no campus de Medicina de Sant Joan para expoñer o seu traballo sobre as chamadas células “zombi” e a súa posible relación co deterioro cognitivo. Nha charla dirixida a estudantes, a científica explicou que o seu equipo investiga se a eliminación destas células senescentes no cerebro podería frear ou mellorar os síntomas asociados a enfermidades neurodexenerativas como o alzhéimer. A intervención pública coincide cos esforzos do laboratorio por trasladar achados básicos cara a estratexias terapéuticas.
Durán desenvolve a súa investigación no laboratorio de Plasticidade Celular e Neuropatoloxía que dirixe o profesor López‑Atalaya, centro onde se analiza o papel de distintas poboacións celulares na saúde e na enfermidade cerebral. A charla divulgativa, titulada “¿Podemos ter células zombis no cerebro?”, busca achegar aos estudantes as liñas de traballo do grupo e os retos que supón estudar o envellecemento celular no sistema nervioso. Segundo a investigadora, o diálogo con públicos novos forma parte dunha iniciativa maior para fomentar a comprensión social da investigación biomédica.
Na súa intervención, Durán precisou que as chamadas células “zombi” son en realidade células senescentes que deixaron de dividirse e adquiriron resistencia aos mecanismos habituais de eliminación celular. Estas células poden acumularse en distintos tecidos e, cando o fan no cerebro, alteran o contorno celular e a comunicación entre neuronas e células inmunitarias. Esa acumulación, subliñou a científica, podería contribuír á perda progresiva de funcións cognitivas.
O foco do laboratorio está nas microglías, as células inmunitarias residentes do cerebro, que en condicións normais vixían e manteñen o tecido neuronal, pero que en contextos patolóxicos poden cambiar o seu comportamento. Durán e o seu equipo estudan como se modifican estas microglías en modelos de enfermidade e envellecemento, e que sinais promoven a súa conversión a estados menos funcionais ou senescentes. Parte do obxectivo é identificar dianas farmacolóxicas que permitan reverter ou eliminar eses estados prexudiciais.
Eliminar células senescentes mellora a cognición
A investigadora insistiu en que, aínda que existen fármacos capaces de frear o avance do alzhéimer, aínda non hai unha cura definitiva para a enfermidade. As terapias aprobadas poden moderar algúns aspectos do deterioro, pero a complexidade dos procesos implicados esixe enfoques máis amplos. Por iso, o equipo explora se o uso de estratexias para eliminar células senescentes —denominadas senolíticas na literatura científica— podería complementar outras intervencións e mellorar a función cognitiva en modelos experimentais.
Durán advertiu, non obstante, de que o camiño cara a tratamentos eficaces é longo. A enfermidade de Alzheimer é multifactorial e probablemente requerirá combinacións terapéuticas que actúen sobre distintos compoñentes: neuronas, células inmunitarias como as microglías, vasos sanguíneos e outros sistemas implicados na homeostase cerebral. Ademais, a transferencia de resultados preclínicos a tratamentos humanos plantea retos adicionais en seguridade e eficacia.
Sobre as orixes da doenza, a investigadora recordou que nalgúns casos existen causas xenéticas claras que aumentan a susceptibilidade, pero que na maior parte dos pacientes o desencadeante exacto segue a ser descoñecido. O envellecemento da poboación eleva a prevalencia da enfermidade e, con ela, a urxencia de estratexias preventivas e terapéuticas. Por iso, subliñou, é crucial a colaboración entre biólogos, clínicos e outros especialistas para desentrañar a fisiopatoloxía e deseñar intervencións
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.