A alcaldesa de Santiago, Goretti Sanmartín, anunciou este mércores que levará ao vindeiro pleno municipal unha moción conxunta do BNG e Compostela Aberta para instar á Xunta de Galicia a actuar de forma inmediata na canteira de Miramontes, situada na parroquia de Guixoa. Tras a sentenza firme da Audiencia Provincial da Coruña que condena a Tecnosolos Galaicos por un delito contra o medio ambiente, o Concello pide que se publique un calendario con prazos concretos para a retirada dos materiais e a restauración ambiental do espazo.
Que ocorre en Miramontes e que pide o Concello
A moción que presentará o goberno local busca, ademais, respaldar de forma explícita as demandas da Plataforma de Afectados pola Canteira de Miramontes e da empresa FERUSA, que vén reclamando responsabilidades tras anos de conflito. Na rolda de prensa, a rexedora lembrou a implicación do Concello desde o inicio do problema: «O Concello promoveu todos os procedementos posibles e defendeu a saúde, os dereitos e o medio ambiente dos veciños», dixo Sanmartín, subliñando que ese esforzo municipal debe traducirse agora nun plan operativo con prazos.
A alcaldesa esixiu á Xunta que explique publicamente cando se vai retirar o material acumulado e que medidas preventivas se van adoptar para evitar novos impactos. Traducindo as palabras que pronunciou en galego, Sanmartín manifestou:
“O que esiximos é que a Xunta faga público un calendario, que poña prazos e que diga cando se vai retirar ese material e cando se vai proceder á restauración ambiental da zona, e tamén que informe de todos os riscos e das fórmulas que poidan evitar novos impactos negativos nesta área”.
A alcaldesa foi taxativa ao afirmar que, tras a sentenza, resulta inaceptable que non exista unha solución ambiental definitiva. Advertiu que, mentres os residuos permanezan na canteira, a preocupación e os riscos para a veciñanza mantéñense, unha preocupación real en parroquias rurais como Guixoa onde o vínculo co contorno é directo e as molestias, palpables.
Antecedentes e responsabilidades
A controversia en torno a Miramontes non é nova: ao longo dos últimos anos o vertido e a xestión de residuos en canteiras e vertedoiros foron motivo de enfrontamento entre administracións, empresas e comunidades afectadas en varios puntos de Galicia. Neste caso, a sentenza firme da Audiencia Provincial da Coruña que condena a Tecnosolos Galaicos por un delito contra o medio ambiente marca un punto de inflexión xurídico, pero non automaticamente unha solución técnica nin económica para a remediación.
No dereito ambiental español, a obrigación de limpeza recae, en primeira instancia, sobre o responsable do dano. Non obstante, cando o responsable é insolvente ou se resiste a asumir os traballos, a administración —neste caso a Xunta— pode verse obrigada a intervir para protexer a saúde pública e o patrimonio natural. A intervención autonómica adoita conlevar trámites técnicos: caracterización do material, avaliación de riscos para solos e augas subterráneas, autorización de transporte e tratamento e execución da restauración paisaxística e ecolóxica.
Veciños e colectivos denunciaron molestias, cheiros e a percepción de risco; por iso a petición municipal inclúe non só a retirada de residuos, senón tamén información pública sobre os riscos e medidas preventivas. A transparencia será clave para recuperar a confianza, xa que as actuacións técnicas poden durar meses e implicar un control ambiental prolongado.
