CONTIDO:

A primeira nova que moitos escoceses tiveron de Lugo foi o 18 de setembro de 1891. Ese día, o xornal The Glasgow Herald publicaba unha crónica dun dos primeiros viaxes en tren, de A Coruña a Lugo, enviada por un correspondente anónimo, que dá fe de como era a provincia hai case século e medio e de como eran as lucenses, que el resumiu como «guapas, altas e de tipo fino». De todo isto faise eco o pódcast ‘Historias de Lugo’

Unha viaxe histórica en tren

Poucas novas publicou o xornal escocés The Glasgow Herald relacionadas con Lugo en toda a súa historia (1783-1907), pero o 18 de setembro de 1891 un correspondente anónimo daba conta, en columna e media, da súa viaxe pola provincia e a cidade, unha crónica que se pode ler, en formato dixital, no British Newspaper Archive.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O correspondente vén desde A Coruña a Lugo no medio de transporte máis rápido e moderno que existía daquela: o tren, cuxa liña chegara á capital lucense só dezaseis anos antes, en 1875.

O primeiro que di este home, na súa crónica, é que a viaxe lle levaría cinco horas «ou máis», por iso pretendía facela cedo, despois de tomar o chocolate matinal.

O xornalista di que na estación coruñesa hai moita menos rixidez e «oficialismo» ca en Francia, onde o cronista viaxara anteriormente, afirmando que o ambiente é unha mestura do que podería haber no país galo e en Inglaterra.

Paisaxes e costumes galegas

A mañá é gris e a velocidade, «considerable». O tren vai en dirección contraria ás tropas inglesas que encabezaba Sir John Moore durante a Guerra da Independencia. É dicir, vai cara a Lugo, e as fincas con plantacións de trigo comezan a facerse presentes pola ventá.

«O terreo é máis rico ca cara a Santiago e abundan os bosques de carballo e piñeiro. O trigo e a cebada dan un rico ton suave á paisaxe, intercalado con fincas de millo, aínda verde e fresco», di o xornalista escocés, que xustifica a existencia desta plantación na «importante cría de gando» e, polo tanto, «a maior parte da colleita será cortada verde para o forraxe, como ocorre no centro e norte de Alemaña».

O tren chega a Betanzos e, a partir de aí, comeza unha costa desde a que se pode ver un fermoso val verde, con bosques de castiñeiros. O cronista fala do bonito emprazamento desta localidade, fronte á ría e di que é un brazo da baía de Ferrol. «Cara a Ferrol o camiño é frondoso e montañoso, polo que meter por aquí o tren tivo que ser difícil», pensa o xornalista escocés.

A paisaxe complétase con fincas cultivadas ata o cumio da montaña, parecidas ás de Escocia pero sen fervenzas e con sol. Tamén fala dos toxos, que medran en cantidade. Ve tamén bois tirando dos carros e compáraos cos cabalos da súa terra.

Nas estacións, hai nenos vendendo cereixas atadas polos talos arredor dun pau central. Sobre os galegos, di que «son sinxelos nas súas maneiras, pero amables cos animais e atentos cos nenos».

O tren segue o seu percorrido e pasa por diante de varias casas de pedra «moi malas e pobres», di, nunha paisaxe de carballos, bidueiros e sabugueiros. Engade que «uns cantos regatos son visibles, pero non hai río de importancia en moitas millas».

A chegada a Lugo

Chega a Guitiriz e di que «a terra é mellor». En Baamonde, comeza a ver tellados de lousa, «algo característico de Lugo», afirma. Engade que tamén se usa esta pedra para peches, o que non lle parece elegante.

Ao seu paso por Rábade, destaca o Miño e as troitas, aínda que o río leve algas. Tamén di que a pedra é de granito e que todas as casas teñen cheminea grande.

O cronista escocés chega a Lugo e deixa o tren, que segue cara a Madrid. Tras deixar a estación, sobe varios chanzos e por un camiño escarpado ata chegar, a media milla, á Porta da Estación.

«Chegamos á cidade que condenou á fame ás lexións inglesas e foi saqueada dúas veces polos franceses», di, en relación á Guerra da Independencia contra Napoleón. Pero, en resumo, di que «o resultado é satisfactorio».

Impresións sobre a cidade e a súa xente

O xornalista destaca o bo estado de conservación da muralla, «onde o visitante pode camiñar ou conducir arredor dela, de dezaoito pés, e sentar nos baluartes e contemplar unha paisaxe de gran beleza». Di que, desde a muralla, a cidade parece gris cun «aspecto de vello mundo porque os tellados non son de tella e están cheos de liques». Arredor da muralla, «hai un bo paseo, plantado con árbores».

O cronista escocés observa a ponte de A Chanca, de vinte arcos. Engade que por debaixo dela pasa un regato. É domingo e un grupo de labregos cortan a herba con gadañas de folla pesada e construción groseira.

Compara a pobre forma de vestir das doncelas lucenses coa dos irlandeses e asegura que só unha vez viu unha rapaza con encaixes na pequena tenda da súa nai. Sobre as mulleres, asegura que «son de tipo fino» e que non teñen os trazos típicos españois. Engade: «Son altas, guapas e coa tez fresca».

Ao xornalista escocés chamoulle tanto a atención a catedral de Lugo que, incluso, di que está feita «con mellor gusto» ca a de Santiago. Conta que «os sacerdotes andan con roupa cómoda e aínda seguen levando capa de pano negro, o smoking predomina nos paseos e hai xente sentada nos cafés».

O cronista vai ao mercado da actual Praza Maior, daquela Praza da Constitución, onde destaca a existencia dunha fonte e de acacias, baixo as cales hai ponis que levan carga de froitas e verduras. As mulleres abríganse baixo os paraugas esperando polos clientes.