Jürgen Habermas segue sendo, cos seus case cen anos, un punto de referencia ineludible para quen reflexiona sobre a democracia. Un perfil publicado o 14 de marzo de 2026 en Ourense repasa a súa traxectoria intelectual e subliña por que a súa idea da deliberación pública permanece vixente fronte ás crises contemporáneas. O ensaio lembra os seus oríxes, a persistencia da súa produción e a centralidade da democracia como eixe do seu pensamento. Tamén propón que o seu rexeitamento da violencia e a súa defensa do diálogo público son leccións útiles para a política actual.
Durante case sete décadas en activo, Habermas consolidou unha obra traducida a máis de corenta linguas e discutida por xeracións de especialistas. Os seus libros, convertidos en textos fundamentais da teoría social e política, xeraron centos de monografías e miles de artigos críticos e explicativos. O particular do seu caso é a combinación de rigor filosófico coa intervención pública: poucas figuras contemporáneas conseguiron manterse tan presentes nos debates académicos e mediáticos ao mesmo tempo. Esa presenza valeulle recoñecemento internacional e críticas cruzadas que alimentaron a discusión democrática.
A formación de Habermas como cidadán pensante forxouse nos primeiros anos tras a Segunda Guerra Mundial, cando, sendo adolescente, escoitou pola radio os xuízos de Núremberg e comprendeu en primeira persoa a gravidade dun réxime totalitario. Esa experiencia despertou unha vocación política que non perdeu co tempo; ao contrario, convertiuna no fío condutor da súa obra. Desde as súas primeiras publicacións defendeu a necesidade dunha esfera pública na que a argumentación racional puidese mediar os conflitos sociais, e considerou imprescindible afrontar criticamente os legados autoritarios para construír unha vida democrática.
Na súa biografía intelectual figura ademais unha ollada crítica cara á maneira en que a nova República Federal xestionou a memoria do pasado nazi, unha actitude que, segundo el, anticipou problemas estruturais na consolidación democrática. Só coas axitacións estudantís de finais dos anos sesenta, explica o perfil, emerxeron de forma masiva as reservas sociais contra ese manexo do legado histórico. A partir de entón, Habermas combinou a crítica académica coa participación activa na vida pública, sen renunciar a tomar posición en debates nacionais e, máis tarde, paneuropeos.
A concepción da democracia que propuxo Habermas articula a autonomía política coa liberdade igualitaria, o que o sitúa nunha versión robusta do ideal democrático. Para el, a lexitimidade non emana só de procedementos formais senón da calidade do discurso público e da inclusión de voces diversas na deliberación. Ese énfase na participación reflexiva e no intercambio argumental orientado ao entendemento distingue a súa proposta de modelos máis procedementais ou meramente representativos. As súas críticas dirixíronse tanto a formas de tecnocracia como a populismos que erosionan o terreo da discusión racional.
Tras consolidarse en Alemaña, Habermas ampliou o seu ámbito de intervención á escena europea, sobre todo desde os anos oitenta, cando comezou a intervir con maior frecuencia en debates sobre integración, cidadanía e dereitos. O seu diagnóstico combinou o análisis filosófico con preocupacións prácticas: como fortalecer institucións que posibiliten a deliberación e como promover unha cultura política tolerante e plural. As súas conferencias e entrevistas, numerosas mesmo despois dos oitenta anos, foron ferramentas para trasladar ao gran público as claves da súa teoría.
O legado intelectual de Habermas mídese tanto pola vastidade da bibliografía secundaria como pola persistente actualidade das súas preguntas: ¿como protexer a esfera pública fronte á desinformación? ¿que condicións fan p
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.