A parroquia lucense de Pearrubia viviu este xoves momentos de verdadeira angustia cando un incendio forestal declarouse a escasos metros de varias vivendas. O lume, que se orixinou en tres puntos diferentes segundo testemuñas dos propios residentes, quedou controlado en aproximadamente hora e media grazas á rápida intervención dos servizos de emerxencia.
Sinis embargo, o que podería parecer unha nova máis no triste calendario de lumes forestais que asola a comunidade autónoma oculta unha realidade moito máis complexa. Detrás de cada conato controlado a tempo, detrás de cada semana complicada, laten problemas estruturais que se arrastran desde hai anos e que explican por que tantas comunidades rurais viven pendentes da espiniña do lume. A situación nesta zona da Galicia interior é un claro exemplo de como a administración local se enfronta a desafíos colosais con recursos limitados.
Non é menor o dato de que o lume se desencadease pasadas as trece horas, en pleno mediodía. Quen se atopaban nas súas casas tiveron que saír precipitadamente ante o avance imparábel das lapas, que en poucos minutos xeraron unha columna de fume visíbel desde varios quilómetros ao redor. A rápida propagación inicial obrigou a mobilizar de inmediato aos efectivos forestais e bombeiros, que traballaron contra reloxo para evitar que as vivendas máis próximas visen perigar a súa integridade física.
Un perímetro defensivo fronte á maleza acumulada
Convén recordar que a prioridade absoluta dos equipos de extinción neste tipo de emerxencias non é sempre apagar o lume a todo custo, senón asegurar o perímetro. Nesta ocasión, os primeiros minutos foron críticos para crear unha barreira artificial que impedise o salto das lapas desde o monte ás estruturas urbanas. Para logralo, foi necesario incluso cortar algunhas rúas e restrinxir o acceso de curiosos, unha medida que non sempre é comprendida pero que resulta vital para a seguridade operativa.
Dificilmente se pode entender a magnitude do susto sen atender ás queixas dos propios veciños. Reunidos en pequenos grupos a unha distancia prudente, moitos residentes apuntaron directamente ao que consideran a raíz do problema: a acumulación de maleza nos montes limítrofes. Non é a primeira vez, nin será a última, que as comunidades rurais da provincia de Lugo alzan a voz para esixir políticas máis agresivas de desbroce e limpeza do entorno forestal. A sensación xeneralizada é que a burocracia e a falta de investimento preventivo converten cada verán nunha ruleta rusa.
O contraste é evidente cando se analizan os datos da rexión. Mentres aquí se logrou controlar o avance das lapas en apenas noventa minutos, noutras zonas da mesma provincia o lume arrasou nas últimas semanas milleiros de hectáreas de superficie arbórea e de matogueira. A sorte, ou máis ben o vento, xoga un papel determinante, pero non é o único factor. A xestión forestal sostida, o control dos cotos de caza e a concienciación cidadá son as verdadeiras ferramentas contra o desastre.
O factor humano: entre a prevención e a reacción
Poucas veces se fala do factor humano na prevención de incendios coa profundidade que merece. A colaboración da cidadanía é fundamental, tanto para avisar con celeridade de calquera conato como para evitar conductas neglixentes que poidan desencadear traxedias. Neste sentido, as campañas institucionais de concienciación deben intensificarse nos meses de maior risco, cando o clima se volve un aliado implacábel do lume.
A ninguén se lle escapa que Galicia enfronta cada ano o mesmo desafío con recursos que a miúdo quedan curtos. A labor dos equipos de emerxencia, desde os axentes forestais ata os pilotos de helicópteros, é incuestionábel. Pero non abonda con reaccionar ben.
