# Galicia: a crise silenciosa do aloxamento universitario
O curso académico comeza cun dato que debería acender todas as alarmas: as residencias universitarias públicas en Galicia apenas cubren a superficie da necesidade real. Unha proporción que roza o absurdo: unha praza por cada 45 estudantes. Mentres a comunidade autónoma respira, miles de mozos enfróntanse a unha encrucillada: renunciar á experiencia universitaria ou buscar alternativas cada vez máis afastadas ou custosas.
Santiago de Compostela ofrece unha cama por cada 24 alumnos, unha cifra que, aínda que mellora o panorama xeral, segue sendo insuficiente para cubrir a demanda real. Pero se nos desprazamos ao norte, o mapa tíñase dunha realidade máis cruda. A Coruña sitúase no extremo oposto, con unha praza por cada 135 universitarios. Unha brecha abismal que revela non só unha distribución desigual, senón un modelo de asentamento estudantil ao bordo do colapso.
O mapa de prazas non é uniforme. Mentres a capital galega xestiona unha proporción que, por desgraza, segue sendo pobre, outras áreas quedan fóra do cálculo oficial. Vigo, por exemplo, queda ao marxe porque as súas residencias responden a un modelo de xestión privada. Unha excepción que complica aínda máis o diagnóstico global: estamos ante un mapa fragmentado onde a pública é unha excepción e a privada, a norma.
Este desequilibrio ten nome e apelidos, e é a consecuencia directa de décadas de desinversión. As prazas públicas, deseñadas historicamente para garantir o acceso á educación superior independentemente da situación económica, quedaron atrás. A expansión do parque universitario, con novos graos e centros adscritos a diferentes localidades, foi crecendo a un ritmo que a infraestrutura de aloxamento non soubo acompañar.
O resultado é un mercado de aluguer estudantil tensionado ata o límite. Quen non accede a unha praza pública vese abocado ao mercado privado, onde os prezos dispararon o custo da vida estudantil. Un mozo que antes destinaba parte dos seus recursos ao lecer ou ao aforro, agora destina boa parte simplemente a ter un tellado. Esta presión económica non só afecta ao peto, senón que condiciona a liberdade de elección: o estudante xa non elixe onde estudar por criterios académicos ou persoais, senón por onde lle cabe o orzamento.
O caso coruñés é especialmente sintomático. Que unha cidade coa envergadura e a actividade universitaria de A Coruña ofrezca unha praza por cada 135 alumnos denota unha deixación de responsabilidades que trasciende a mera xestión de prazas. Fala dunha planificación urbanística e educativa que non foi capaz de anticipar o crecemento demográfico e académico das últimas décadas. É o resultado de deixar que o mercado, por si só, determine quen ten acceso á educación e quen non.
Máis alá das cifras, hai unha cuestión de xustiza social. O modelo actual traslada a responsabilidade do aloxamento do Estado ás familias e ao mercado. Isto crea unha brecha entre aqueles que poden permitirse residencias privadas ou vivendas de aluguer en zonas céntricas e aqueles que non. A residencia universitaria pública non é un luxo, é un pilar de igualdade real. Sen ela, a distancia xeográfica e o poder adquisitivo marcan a diferenza entre poder cursar un grao ou ter que renunciar a el.
O reto é maior que simplemente aumentar o número de camas. Require unha reordenación do mapa residencial, si, pero tamén unha aposta decidida pola planificación territorial. As universidades e a Xunta deben deixar de actuar como illas separadas e empezar a coordinar unha oferta que cubra toda a xeografía galega de maneira equilibrada. Non pode ser que a solución dependa de se te toca nacer en Santiago ou en A Coruña.
Comeza o curso e, coa súa chegada, a tradición das listas de espera, das chamadas desesperadas a axencias de pisos e das mudanzas de última hora.
