A Xunta anunciou este martes un paquete de axudas por valor de 22,7 millóns de euros para facer fronte á elevada mortalidade de bivalvos que afecta a boa parte das rías galegas tras a sucesión de borrascas e riadas. A maior parte desa inxección —19,2 millóns— irá destinada a que as confrarías e entidades titulares executen plans de xestión e proxectos de rexeneración, mentres que o resto financiará repoboacións, biodiversidade e medidas de vixilancia e control.
Medidas e destinatarios: convenios, seembras e compensacións
A responsable do departamento, Marta Villaverde, presentou o que definiu como un «conxunto amplo e coordinado» de actuacións destinadas a garantir a recuperación dos bancos afectados. Entre as novidades figura a posibilidade de asinar convenios bilaterais entre a Consellería do Mar e as confrarías, un mecanismo pensado para detallar proxectos concretos —seembras, vixilancia de bancos e control de depredadores— e axilizar a execución dos traballos cando faga falta.
Segundo a Xunta, os plans de xestión que realicen as confrarías serán remunerados e esa retribución terá carácter retroactivo desde o día no que se suspendeu a actividade extractiva. Ademais, compensaranse os gastos derivados das tarefas de saneamento e dos controis. En ausencia de confirmación oficial sobre os prazos exactos, fontes do sector consultadas por este xornal apuntan a que a tramitación intentará evitar os atrasos que teñen lastrado actuacións anteriores.
Complementan o paquete 1,5 millóns para repoboación directa de especies e 2 millóns para proxectos de biodiversidade mariña. Villaverde anunciou así mesmo a prórroga dos plans de xestión marisqueira até 2029 e reclamou ao Goberno central unha modificación da normativa estatal para mellorar a protección dos mariscadores, incluíndo unha petición de exención de cotas da Seguridade Social para profesionais afectados.
«Non se trata de remedios puntuais, senón de traballar man a man para garantir a rexeneración dos bancos afectados», dixo a conselleira.
Antecedentes: a cadea de borrascas e o colapso de salinidade
A crise non chegou da nada. Nas últimas semanas as rías do Barbanza e, de xeito moi concreto, a ría de Noia e a de Muros e Noia sufriron unha sucesión de episodios meteorolóxicos extremos que, xunto con desbordamentos fluviais, provocaron descensos acusados da salinidade en estuarios que habitualmente manteñen condicións favorables para o marisqueo.
Desde a Consellería púxose cifra ao desastre: en algúns territorios chegaron a acumularse até 1.000 litros por metro cadrado de precipitación, e rexistráronse días con valores de salinidade por debaixo de 5 gramos por litro —cando as especies comerciais necesitan entre 30 e 35 gramos por litro— e, mesmo, momentos en que a salinidade se achegou a cero. O resultado práctico foi unha mortaldade masiva; en Noia, por exemplo, os mariscadores tiveron que retirar decenas de toneladas de bivalvos mortos.
Non é a primeira vez que episodios de baixa salinidade poñen en xaque o sector. Cómpre lembrar que as rías galegas viñeron acumulando presións —cambios nos réximes hidrolóxicos, verteduras puntuais e, sobre todo, a reiteración de temporais máis intensos—, e boa parte das confrarías levaban anos alertando da necesidade de plans de xestión máis robustos e de fondos de continxencia.
Repercusións para as confrarías e próximos pasos
No terreo, a prioridade inmediata é recuperar a actividade económica e evitar que a crise se converta nunha catástrofe social. As confrarías, epicentros da organización do marisqueo en Galicia, reciben con alivio a dotación económica,
