O negocio da nostalxia: así se monetiza a Idade Media en Galicia

Cando chega setembro e o turista masivo recolle as súas chanclas, certos concellos galegos despregan unha maquinaria económica que poucos análisis turísticos examinan con detemento. A recreación histórica, esa aparente inocencia didáctica consistente en disfrazar rúas e revivir oficios perdidos, agocha unha estrutura comercial de notable calado. Pontevedra serve como exemplo paradigmático de como transformar un privilexio real do século XV nun produto de lecer rendible para o século XXI.

Do privilexio real ao ticket de acceso

A historia documental é sobradamente coñecida. Henrique IV de Castela outorgoulle á entón vila pontevedresa a facultade de operar un mercado exento de gravames, unha concesión que no seu momento respondía a necesidades económicas da coroa e da burguesía local. Aquelas xornadas duraban semanas enteiras e constituían un punto de encontro comercial de primeira orde no noroeste peninsular. Non obstante, a transición desde aquel mercado libre ata a actual festividade cidadá implica unha transformación radical da proposta de valor.

Hoxe xa non se trata de eximir cargas impositivas aos comerciantes, senón de xerar un ecosistema de consumo experiencial. A actual edición, que alcanza o seu vixésimo quinto fito nesta recuperación contemporánea, escolleu como motivo central a figura das tabernas. E o dato económico resulta revelador: un comensal debe aboar de media corenta e cinco euros por degustar o menú proposto nestes establecementos transformados para a ocasión. A cuestión inmediata que xorde é se esta cifra constitúe un prezo axustado á oferta gastronómica ou se, pola contra, incorpora un sobrecusto asociado ao espectáculo do contorno.

A xeografía do consumo escenificado

O deseño urbano destas celebracións dista moito de ser casual. A intervención sobre o espazo público planifícase con criterios de afluencia e fluxo de visitantes. Os organizadores delimitaron un perímetro que aproveita as zonas de maior valor patrimonial e ambiental do concello. A Gran Vía de Montero Ríos, a Alameda e o parque das Palmeras conforman o eixo principal onde se desprega esta vila anacrónica. O casco histórico actúa como contedor natural dunha proposta que precisa a pedra, a praza e a rúa peonil para soster a súa verosimilitude escénica.

Quen decide percorrer estas zonas durante a xornada festiva sométese a unha experiencia inmersiva. Os establecementos hostaleiros adheridos asumen un papel activo na representación, adaptando a súa imaxe aos códigos estéticos do medievo. A taberna deixa de ser un lugar de paso para converterse en escenario. E como en calquera teatro, a localidade cobra a súa entrada de forma indirecta: a través do prezo do menú, do consumo de bebidas e do gasto asociado ao desprazamento e a estancia.

O custo da experiencia inmersiva

O importe medio de corenta e cinco euros por un menú medieval plantea un debate sobre o posicionamento destas iniciativas. Trátase dunha proposta popular, accesible para o conxunto da cidadanía, ou converteuse nun produto premium de fin de tempada? A hostalaría vive nestas datas unha das súas últimas oportunidades de captar ingresos significativos antes da contracción outonal. O argumento da singularidade xustifica o sobreprezo: o comensal non paga unicamente pola materia prima nin pola elaboración, senón polo dereito a participar nun evento efémero que só se produce unha vez ao ano.