A mediados de marzo, a sensación en moitas estacións de servizo da comunidade é de precipicio: filas máis longas, estantes de bidóns baleiros e condutores que gardan o segundo bote de gasóleo «por se acaso». A tensión nos mercados internacionais, derivada do conflito en Oriente Próximo, trasladou ás illas, rías e vales galegos un efecto inmediato nos surtidores: o litro de gasóleo rolda xa os 2 euros en varias localidades e a demanda de provisións domésticas disparouse.

Colas, compras domésticas e estacións ao límite

En cidades como A Coruña e Pontevedra notanse retrasos nas horas punta; nas parroquias do interior, onde o gasóleo segue a ser combustible de calefacción habitual, a realidade é aínda máis crúa. Veciños de municipios de Ourense apuntaron a unha «provisión de tolos» durante os primeiros días tras a escalada do conflito, cando moitos optaron por encher garrafas e depósitos auxiliares para garantir a calefacción de cara ás noites frías. Transportistas e taxistas veñen denunciando subidas continuas que condicionan os seus marxes, mentres que algunhas estacións limitaron a venda de bidóns para evitar acaparamentos.

O fenómeno non é homoxéneo: hai surtidores que manteñen prezos máis moderados pola competencia local e outros que superaron amplamente a media rexional. A volatilidade diaria nos mercados internacionais, combinada con decisións de compañías distribuidoras, explica parte das oscilacións. A pé de surtidor, o termómetro social marca inquietude: «Enche, que isto sobe», é a frase que repiten usuarios e dependentes. Unha taxista da Coruña resumía a sensación con crueza:

«Con estes prezos, nalgúns días compensa menos traballar que deixar o coche na casa. Enchei dúas garrafas para a estufa porque non quero quedar sen elas na madrugada.»

O abastecemento non está, por agora, comprometido de forma xeneralizada; trátase máis ben dun fenómeno de compras preventivas e axustes da oferta. Non obstante, en zonas rurais con depósitos comunitarios ou surtidores illados, a dispoñibilidade si sufriu tensións puntuais, obrigando a concellos e comunidades de montes a vixiar os niveis e coordinar repostaxes.

Que hai detrás da suba: mercados, loxística e vulnerabilidade rexional

Explicar o salto no prezo do carburante esixe mirar fóra de Galicia. Os futuros do petróleo reaccionaron con forza ao agravamento do conflito no Oriente Medio, incrementando a prima por risco xeopolítico. A iso súmanse custos do transporte marítimo, primas de seguros ante posíbeis ataques a buques en rutas sensibles e reaccións en cadea nas refinarías. Aínda que España non depende directamente dun único provedor de petróleo, os incrementos na cotización internacional tradúcense con rapidez no surtidor.

A estrutura do consumo en Galicia agrava o impacto. A diferenza de áreas metropolitanas con acceso a redes de gas natural ou calefacción urbana, amplas zonas da comunidade —especialmente en Ourense e partes de Lugo— manteñen o gasóleo como fonte principal de calefacción en vivendas unifamiliares. O sector primario, imprescindible na economía local, segue a empregar gasóleo para maquinaria agrícola e pesca costeira. Por tanto, calquera suba do litro ten efectos multiplicadores: encarece o transporte de mercadorías, a pesca artesanal e os insumos para a agricultura.

Historicamente, Galicia mostrou fragilidades en episodios semellantes: en 2012 e en 2020 xa se viviron picos que desencadearon protestas de transportistas e reclamacións de axudas temporais. O marco fiscal tamén importa: impostos e bonificacións sobre combustibles determinan canto do aumento chega ao consumidor final. Nestes días sucedense chamadas desde asociacións de transportistas e confrarías