A enxeñaría política detrás das mocións de censura

O protocolo da estabilidade institucional

A presentación formal dunha moción de censura nun concello galego adoita ser o cumio de semanas, ou mesmo meses, de negociacións opacas e estratexia pura. Neste caso, o rexistro do documento coas sinaturas necesarias —entre elas, a dunha concelleira que recentemente abandonou as filas do PSOE para pasar ao grupo de non adscritos— non fai máis que confirmar unha realidade que xa se intuía nos corredores municipais. O vindeiro 7 de maio está marcado no calendario como o día en que a política local podería dar un xiro definitivo.

O verdadeiramente relevante deste tipo de movementos non é o documento en si, senón a loxística que hai detrás. Cando un pacto se asina ante notario antes da súa presentación pública, como aconteceu nesta ocasión, o que se busca é blindar o acordo fronte a posibles desercións de última hora. É unha mostra de desconfianza cara á propia estabilidade do pacto, pero tamén dunha determinación absoluta por parte dos asinantes. A política local, moitas veces menosprezada, esixe niveis de cálculo que envexarían moitos estrategas nacionais.

O factor psicolóxico: gobernar para a calma

Na rolda de prensa posterior á entrega das sinaturas, a líder popular quixo lanzar unha mensaxe inequívoca de concordia, evitando calquera indicio de triunfalismo que puidese xerar rexeitamento na oposición. A promesa de non dinamitar proxectos en marcha e de gobernar con temperanza, sen caer no revanchismo, é o clásico manual de boas prácticas que todo aspirante á alcaldía debe recitar cando accede ao poder a través dunha vía distinta ás urnas.

A verdadeira proba de lume para calquera novo equipo de goberno non é a destitución do anterior, senón como xestiona a herdanza recibida sen que a cidadanía perciba unha parálise nos servizos públicos esenciais.

Con todo, a historia recente ensínanos que estas promesas de continuidade benigna adoitan chocar coa realidade orzamentaria. Os plans urbanísticos, as concesións de servizos e os contratos en vigor teñen unha inercia difícil de deter, pero as novas maiorías adoitan traer consigo cambios nas prioridades de gasto. A tranquilidade prometida dependerá, en última instancia, da capacidade do novo equipo para manter viva a maquinaria administrativa sen alienar os sectores que apoiaban o goberno saínte.

O tránsfuga como figura clave do cambio

O papel da concelleira disidente do Partido Socialista é o eixe sobre o que xira toda esta operación. O seu salto ao grupo mixto e a súa posterior alianza coas forzas conservadoras locais son un reflexo dunha dinámica que se repite ao longo e ancho do territorio español: a fragmentación dos partidos tradicionais e a incapacidade das súas estruturas internas para xestionar o disenso.

Na Galicia interior e provincial, onde os pactos persoais adoitan pesar máis ca as siglas, a figura do tránsfuga rara vez é ben vista polo electorado fiel, pero tolérase se o resultado final se percibe como un beneficio para a estabilidade do municipio. O risco para a edil implicada é enorme, xa que, de cara a futuras convocatorias electorais, a súa viabilidade política dependerá exclusivamente da súa capacidade para atraer votos propios, desvinculados da maquinaria do partido que a viu nacer na política institucional.

Este escenario, ademais, ten lecturas que transcenden o ámbito estritamente local. A resonancia deste tipo de movementos na comunidade autónoma e, mesmo, no taboleiro nacional evidencia como os concellos medianos se converteron en laboratorios de ensaio para as estratexias de desgaste e alternancia política. O que ocorre nunha capital de provincia galega é observado con lupa.