O mapa sanitario do gando galego vólvese activar. Unha explotación bovina do concello pontevedrés de Vila de Cruces rexistrou a primeira infección polo serotipo 3 da lingua azul na provincia durante a presente tempada, un achado que xa foi confirmado polo Laboratorio Central de Veterinaria de Algete e notificado a través da Rede de Alerta Sanitaria Veterinaria.
Por que importa este caso? Porque anticipa o que adoita ocorrer cada ano coa chegada da calor: a reactivación do insecto do xénero Culicoides, o mosquito coñecido como mexillón que transmite o virus. O seu ciclo de circulación suspendese durante o inverno —un período que se pechou o pasado mes de abril— e reactivase co bo tempo, obrigando ao sector gandeiro a manter a garda alta durante os meses máis cálidos.
A vixiancia do propio gandeiro, clave na detección
O detalle máis relevante do caso pontevedrés non está no virus, senón en como se detectou. Non foi un control rutinario de sacrificio nin unha mostraxe aleatoria: foi o propio titular da explotación quen, ante a sospeita de enfermidade nos seus animais, avisou os servizos veterinarios oficiais dentro do programa de vixiancia que a Xunta de Galicia desenvolve anualmente. Ese tipo de vixiancia pasiva revelase esencial cando non existe vacinación obrigatoria, e este episodio demostra que funciona.
Con este foco, xa son cinco os notificados na comunidade esta tempada. Os catro anteriores, que combinaban os serotipos 3 e 8, localizáronse na Coruña e Lugo. De feito, foi precisamente en granxas coruñesas onde apareceron os primeiros casos de toda España este ano, o que dá unha idea da posición adiantada de Galicia fronte a esta enfermidade.
Do erradicar ao convivir: o cambio de estratexia
A lingua azul, que non afecta as persoas, experimentou un cambio de enfoque na xestión estatal. Dende 2025 non existe en España un programa de erradicación baseado na vacinación obrigatoria, unha decisión que traslada gran parte da responsabilidade ao criterio individual de cada gandeiro. A Xunta insiste en recomendar a vacinación voluntaria de bovinos e ovinos como ferramenta de protección e de contención do avance do virus.
O panorama de serotipos en Galicia mantense estable: o 3 e o 8, que o ano pasado chegaron ás catro provincias. O serotipo 4, en cambio, segue sen aparecer nin en 2025 nin no que vai de 2026, un resultado que as autoridades atribúen ás campañas de vacinación obrigatorias de anos anteriores. De feito, a Consellería do Medio Rural mantén a distribución gratuíta de doses fronte ao serotipo 4 para bovino e ovino, e fronte aos serotipos 3 e 8 para o gando ovino. O resto de vacinas poden comprarse polas canles habituais de medicamentos veterinarios, sempre con receita.
Un aviso para toda a comarca do Deza
Máis aló do dato concreto, a confirmación en Vila de Cruces debe lerse como unha chamada de atención para o conxunto do sector. A zona de Caldas/Deza ten unha forte presenza gandeira, e a experiencia de campañas previas indica que os focos tenden a multiplicarse mentres o vector permanece activo. Que o primeiro caso pontevedrés chegase por comunicación espontánea do gandeiro é unha boa sina, pero tamén un recordatorio: a rapidez en comunicar a sospeita condiciona a capacidade de conter a expansión.
Queda a pregunta de se a voluntariedade da vacinación é suficiente. Cos focos xa repartidos por media Galicia e a tempada de transmisión recén comezada, o nivel de cobertura vacinal dos próximos meses determinará se a enfermidade circula de forma controlada ou se a comunidade volve ser o epicentro nacional do problema, como xa ocorreu a principios de ano.
En definitiva, o caso de Vila de Cruces pecha o círculo provincial.
