O último Padrón de Españoles Residentes no Exterior (PERE), publicado este xoves polo Instituto Nacional de Estatística, sitúa a Galicia nun techo histórico de inscritos fóra de España: 563.303 persoas. O aumento coincide coa entrada en vigor da Lei de Netos e coa finalización do prazo de solicitudes en outubro de 2025, que desatou unha ola de inscricións que altera rapidamente a cartografía demográfica da comunidade.
Un salto notable nas cifras e na composición do padrón
Os números non enganan: dende 2022, cando se aprobou a reforma da nacionalidade, as novas altas no rexistro exterior pasaron de 15.757 a 27.480 en 2026, un incremento próximo ao 75%. Boa parte dese crecemento non procede de galegos nascidos na comunidade, senón dos seus descendentes. Dos máis de 563.000 empadroñados, máis de 431.000 nacéronse fóra de España, fronte a pouco máis de 130.000 nascidos en Galicia; en termos relativos, case o 77% son xa descendentes de emigrantes.
A avalancha de expedientes colapsou consulados e devolveu á memoria pública imaxes que moitos crían superadas: colas nas oficinas consulares, peticións masivas e esperas longas. Non é a primeira vez que unha reforma da nacionalidade provoca un movemento similar —en 2011 houbo episodios parecidos en Buenos Aires—, pero a magnitude actual supera as previsións iniciais do Executivo autonómico e do Goberno central.
En Madrid manexáronse estimacións prudentes e outras máis ambiciosas. O Goberno chegou a proxectar máis dun millón e medio de solicitudes en toda España; sen embargo, a presidenta do Consello Xeral da Cidadanía Española no Estranxeiro, Violeta Alonso, elevou despois a cifra final a «aproximadamente 2,3 millóns» de instancias presentadas. A tradución dese volume ao padrón será paulatina, a medida que os consulados resolvan os expedientes pendentes.
«Aproximadamente 2,3 millóns», declarou Violeta Alonso ao cuantificar o fluxo de peticións en todo o Estado.
Xeografías da emigración: América, o gran sostén da diáspora galega
O mapa territorial do padrón mantén trazos históricos. América concentra con liberdade a maior parte da diáspora galega: arredor de 441.000 inscritos, é dicir, preto do 80 % do total. Dentro dese continente, Arxentina segue sendo o principal destino con máis de 191.000 galegos inscritos; detrás aparecen Brasil (53.542), Cuba (51.326), Uruguai (45.176) e Estados Unidos (29.774).
Estes números reproducen —con novos protagonistas, os netos e bisnetos— os grandes movementos migratorios que arrancaron a finais do século XIX e se prolongaron durante boa parte do XX. Non son meros titulares: nas comunidades de destino aínda existen tecido social, centros culturais e vínculos familiares que facilitan a inscrición e a reivindicación da nacionalidade.
Europa, pola súa banda, aparece cunha presenza menor pero estable: algo menos de 117.000 galegos inscritos. Destacan países con historia de migración laboral como Suiza, Francia (20.136) e Alemania (18.035), mentres que o Reino Unido figura con 16.505 inscritos e gañou relevancia nos últimos anos por motivos laborais e educativos.
Antecedentes, políticas e o reto demográfico
A chegada masiva de novas inscricións non se produce no baleiro. Galicia afronta desde hai décadas un declive demográfico e un envellecemento da súa poboación que fixeron marcar a axenda política local. Por iso a Xunta leu os datos do padrón como unha oportunidade: se se cumpren certas condicións, a diáspora pode converterse nun aliado para reequilibrar a pirámide poboacional e atraer talento ou retorno.
Nesa estratexia encaixe a chamada Estratexia Retorna, unha iniciativa que a Xunta promociona con cifras concretas: desde 2024, o programa facilitou o regreso de 8.435 galegos do exterior á comunidade. Son retornos reais, pero insuficientes fronte a un millón potencial de persoas con vínculos galegos que agora teñen aberta a porta administrativa para recuperar a nacionalidade.
Hai que lembrar que moitas das solicitudes tramitadas non implican necesariamente un retorno físico inmediato; para moitos solicitantes trátase dun restablecemento de dereitos e dunha conexión simbólica coa terra de orixe dos seus antepasados. Aínda así, a posibilidade de optar a residir, traballar ou estudar en España sen trabas pode converterse nun factor de cambio a medio prazo.
Repercusións prácticas e próximos pasos
Os efectos serán múltiples: desde a necesidade de reforzar os servizos consulares ata a oportunidade para os municipios galegos que, nalgúns casos, verían alivio nas súas taxas de envellecemento se logran seducir a parte deses descendentes. Provincias como Lugo e Ourense conviven con realidades demográficas críticas; xuntas suman un censo aproximado de 630.000 residentes, polo que os máis de 563.000 empadroados no exterior supoñen unha cifra de calibre comparable que non debe subestimar.
No inmediato, os consulados seguirán procesando o enorme volume de expedientes e as estatísticas do padrón actualizaranse nos próximos meses. Políticamente, a cuestión abrirá debates sobre políticas de retorno, axudas á instalación e recoñecemento de cidadanía que superan o simbólico. A Xunta e os concellos deberán deseñar medidas prácticas para converter o vínculo administrativo nunha opción real de asentamento.
Ao final, a reforma colocou de novo sobre a mesa unha realidade que forma parte do ADN de Galicia: unha diáspora numerosa, extendida e con memoria. Agora a política pública está chamada a transformar esa memoria en proxectos concretos, porque a demografía non entende de xestos, senón de fogares, empregos e servizos que permitan que a chegada de novas inscricións se traduza en oportunidades para os que permanecen e para os que, á distancia dun trámite, senten que conservan unha patria á que volver.
Pódelle interesar:
- PSdeG denuncia a Freire investigado director Educ. en A Coruña
- 50 anos do casco de ouro de Leiro: emerxiu e cambiou a aldea
Fonte: El Correo Gallego.
