A formación política necesaria para unha cidadanía informada

O lector Moncho Ramos Requejo, veciño de Maceda, advirte nunha carta publicada en Ourense o 14 de marzo de 2026 sobre a urxencia de reforzar a formación política da cidadanía para facer fronte á desinformación que, ao seu xuízo, socava a democracia. No texto, Ramos Requejo sinala que vivimos nun momento de grande complexidade, no que a perda de referencias e a proliferación de noticias falsas impiden coñecer con claridade a realidade. O autor reivindica a necesidade de informadores éticos e dunha sociedade capaz de contrastar o que recibe. O seu argumento nace da observación de movementos sociais e dun clima público marcado pola desconfianza.

Ramos Requejo recupera a memoria do 15M para exemplificar a frustración de xeracións que cuestionan o sistema: aqueles mozos que proclamaban que non eran “antisistema” senón que o sistema lles era hostil. A partir desa experiencia, o autor describe unha xeración que desperta do espejismo de crer que as cousas son tal e como se contan, e que agora choca cunha arena pública dominada pola “lei do máis forte” e por discursos simplificados. Para el, ese cambio de ciclo esixe novas ferramentas de comprensión política entre a poboación.

O texto subliña que a desinformación non é un fenómeno novo, senón unha técnica estendida en episodios de confrontación política. Ramos Requejo cita o uso sistemático de mentiras ou medias verdades en conflitos recentes, o que se vén denominando “guerra cognitiva”, e lembra que na historia ferramentas semellantes foron empregadas para desestabilizar adversarios. Esa erosión da confianza pública, afirma, alimentou a indignación e transformou a protesta en algo máis complexo e ás veces manipulado.

Desde a súa perspectiva, a información obxectiva e verificable facilita a negociación e a resolución de problemas e contrarresta a falacia do populismo que promete solucións sinxelas a problemas complexos. Cando a comunicación pública se basea en datos comprobables, os obxectivos políticos son máis alcanzables; cando se basea na desinformación, fabrícanse expectativas imposibles que acaban por frustrar á cidadanía. O autor advirte que a retórica fácil converte amplos sectores en reféns de narrativas que non responden á realidade.

Ramos Requejo sostén ademais que a ética informativa é unha planta escasa no escenario actual e que a boa vontade dos xornalistas non basta se estes operan dentro de estruturas que promoven conflitos. Subliña a necesidade de profesionais comprometidos coa verdade, pero lembra que a responsabilidade é compartida: non só importan os que elaboran a información, senón os que a reciben e a someten a xuízo crítico. Na súa carta esixe, por tanto, un esforzo conxunto entre medios e cidadanía.

O autor reflexiona tamén sobre o valor das utopías: nega que quedasen obsoletas e considéraas motores que orientan a sociedade cara a metas de xustiza, igualdade e habitabilidade. Aínda que admite que as utopías raramente se cumplen na súa integridade, defende a súa capacidade para inspirar reformas e para manter un horizonte ético na acción pública. Esa tensión entre o ideal e o práctico, segundo Ramos Requejo, resulta esencial para non resignarse ante a desinformación.

Diante de problemas concretos como os expolios, a crise ecolóxica e as desigualdades crecentes, o autor reclama situarse ao lado de quen sofren a falta de información veraz. Só así, argumenta, se pode distinguir entre a noticia que empodera para transformar a realidade e a que manipula para consolidar un statu quo inxusto. A carta defende unha información que non sexa neutral ante a inxustiza, pero que conserve sempre o compromiso cos feitos verificables.

A conclusión da misiva é un chamamento á formación política e á alfabetización mediática: os cidadáns deben adquirir ferramentas.