A parálise da Rúa Milagrosa: un verán máis para resarcir unha rúa ferida

Unha arteria urbana secuestrada polo desencontro

Hai rúas que parecen resistirse a ser arranxadas. A Rúa Milagrosa, no corazón de Lugo, leva tanto tempo en obras que xa forma parte da paisaxe cotiá dos lucenses como un elemento máis da cidade, case tan familiar como a muralla. O que comezou como un proxecto de peonalización acaba convertido nun caso de manual sobre como a xestión municipal e os conflitos contractuais poden paralizar un espazo público durante meses, co custo que iso supón para comerciantes, residentes e transeúntes.

A rúa leva aberta ao público desde o verán pasado, pero a obra como tal permanece suspendida desde decembro. Medio ano de paralización que reflicte un problema que vai máis aló dunha simple Rúa Milagrosa: o dos proxectos urbanos que nacen lastrados por un planteamento insuficiente e que logo deben ser recompustos sobre a marcha, sempre a un prezo superior ao inicialmente previsto.

O saneamento que non estaba no plan

A orixe de boa parte dos problemas afunde as súas raíces nunha cuestión tan básica como fundamental: o alcantarillado. Os veciños viñan reclamando desde había tempo a substitución completa dunha rede que ocasionaba problemas de xeito recurrente, obrigando a intervencións municipais de urxencia con certa asiduidade. Con todo, o proxecto orixinal de peonalización non contemplaba esa actuación de xeito integral.

Aquí plántase unha das grandes paradoxas da planificación urbana: cando se acomete a reforma dunha vía sen abordar previamente as infraestruturas subterráneas, córrese o risco de ter que levantar o pavimento recentemente colocado para actuar sobre conduccións deficientes. É o que en linguaxe técnica se coñece como «obras derivadas» e o que, na práctica, se traduce en sobrecustos e atrasos que o contribuínte acaba asumindo.

Un contrato roto que o Consello Consultivo recompoñou

O anterior equipo de goberno tentou zanxar o conflito coa empresa adxudicataria, Urbaconsa, rescindindo unilateralmente o contrato. O argumento esgrimido entón foi a falta de resposta aos requirimentos municipais e a escasa porcentaxe de obra executada. A medida, con todo, non prosperou. O Consello Consultivo de Galicia fallou a favor da empresa construtora, sinalando, entre outras cuestións, que a rescisión se acordara antes de que concluíse o prazo contractual para a execución dos traballos.

Este episodio ilustra unha dinámica que non é exclusiva de Lugo nin desta rúa en particular. En numerosos concellos galegos, os litixios entre administracións locais e contratistas acabaron nos tribunais consultivos ou en instancias xudiciais, co resultado case sempre dun período de parálise prolongado e un encarecemento inevitable das partidas orzamentarias. A falta de previsión técnica nos pregos iniciais e a rixidez dos procedementos de contratación pública configuran un escenario no que calquera discrepancia se converte nun colo de botella difícil de desfacer.

Un encarecemento do 30% e a urxencia de pechar

Tras semanas de negociacións coa empresa e cos departamentos técnicos e económicos do Concello, o actual goberno local confirmou que modificará o proxecto para incorporar dunha vez o saneamento integral. A consecuencia é previsible pero non por iso menos dolorosa: un incremento mínimo do 30% sobre o orzamento inicial, que ascendía a 409.005 euros máis IVE cando se licitou en 2025.