A sanidade rural galega, baixo exame no Parlamento: o caso de Ponte Sampaio

Cando un consultorio local deixa de abrir as súas portas con normalidade, o problema rara vez queda na porta dese edificio. O caso do centro de saúde de Ponte Sampaio, que desde finais de xullo atravesa unha situación de peche intermitente, escalou até a cámara autonómica e converteuse nun símbolo das tensións entre a sanidade rural e a planificación sanitaria en Galicia.

Das queixas veciñais á iniciativa parlamentaria

O Partido Socialista de Galicia decidiu levar o asunto ao Parlamento galego. A súa parlamentaria pola provincia, coñecida na esfera pública como Castro, anunciou este mércores un conxunto de iniciativas destinadas a visibilizar o que consideran un deterioro do servizo: citas suspendidas, recortes na oferta asistencial e a obriga para os pacientes de desprazarse até outros dispositivos da cidade de Pontevedra para recibir atención.

O anuncio produciuse durante a segunda concentración convocada pola plataforma SOS Sanidade Pública, que esixe o retorno do consultorio ao seu horario habitual. A cita non será a última: a organización xa convocou unha terceira mobilización, o que anticipa un outono de presión cidadá sobre a Área Sanitaria de Pontevedra e O Salnés.

Dous relatos enfrontados

A xerencia da área sanitaria defende que a situación obedece a circunstancias extraordinarias e que en setembro se restablecerá a actividade con normalidade. É un argumento de temporalidade: vacacións e baixas laborais coincidentes que deixarían o centro sen cobertura abondo.

A oposición política, porén, rexeita esa lectura. A parlamentaria socialista sostén que o ocurrido traspasa a anécdota estacional e advirte dun risco maior: que este verán marque o inicio dunha desactivación progresiva do centro. Por iso, as súas iniciativas emplazarán a Consellería de Sanidade a comprometerse por escrito a que non se produza un peche definitivo do dispositivo.

Ademais, a portavoz socialista criticou con dureza a xestión da área, ao entender que as ausencias do persoal eran coñecidas con antelación abonda como para ter planificado reforzos. Na súa opinión, a imposibilidade de cubrir o servizo revela un problema de planificación, non de imprevistos.

O padrón da sanidade de proximidade

O conflito de Ponte Sampaio encaixa nun debate recorrente na Galicia interior e costeira de baixa densidade: o da viabilidade dos servizos sanitarios de proximidade en núcleos que non acadan os limiares poboacionais que xustificarían, sobre o papel, determinados dispositivos. A resposta institucional adoita apoiarse na concentración de recursos en cabeceiras comarcais ou urbanas, co argumento da eficiencia.

O problema é que esa lóxica choca frontalmente coa realidade demográfica: unha poboación avellentada, con dificultades de mobilidade e dependente do transporte público en zonas onde este é escaso. Para un veciño dun núcleo rural sen coche, que o consultorio máis próximo estea pechado pode equivaler, na práctica, a quedar sen atención primaria.

Verán, a estación crítica

Hai un elemento que agudiza a crise: o calendario. Os meses estivais concentran vacacións do persoal e, en moitas zonas, un repunte de poboación flotante. É precisamente cando menos marxe de manobra teñen as áreas sanitarias para absorber baixas imprevistas, e cando máis visible se fai calquera oco na cobertura.

O contexto non axuda. O responsable da área sanitaria de Pontevedra e O Salnés recoñeceu recentemente, en declaracións públicas, o impacto que as folgas tiveron sobre as listas de espera, un dato que engade presión a un sistema xa tensionado e que explica a sensibilidade social ante calquera nova mermación de servizos.