A Xunta acordou este luns, na reunión ordinaria do Consello, sumarse ao posible recurso destinado a evitar que a familia do ditador cobre unha indemnización pola entrega do Pazo de Meirás ao patrimonio público. Ademais, o Executivo autonómico instará o Goberno central a executar de xeito inmediato as obras de mantemento necesarias para abrir todo o edificio ao público e, unha vez concluídos os traballos, transferir a Galicia a xestión do inmoble mediante unha cesión de uso ou o traspaso da titularidade.
A Xunta súmase ao pulso xurídico e administrativo
A decisión, anunciada polo presidente da Xunta, Alfonso Rueda, busca previr a posibilidade de que os herdeiros do ditador reclamen unha compensación económica tras as resolucións xudiciais que declararon nula a doazón de 1938 e ordenaron a restitución do pazo ao patrimonio público. O Executivo autonómico insiste en que non se abone «nin un só euro» se iso supón premiar o que para moitos é un espolio.
Na rolda de prensa posterior ao Consello, Rueda subliñou a vontade da Xunta de recuperar o inmoble «para uso da cidadanía» cun proxecto centrado na cultura galega contemporánea e na propia historia do edificio. As súas palabras, nas que mesturou o interese pola figura literaria de Emilia Pardo Bazán e a memoria histórica, foron expresadas en galego:
«Facerlle honra e poñer de manifesto a historia do Pazo».
Rueda engadiu que non ve incompatibilidade entre manter a pegada literaria de Pardo Bazán e abordar a memoria da represión franquista: «Unha cousa non é excluínte da outra», dixo. A Xunta defenderá en Madrid a fórmula administrativa máis axeitada —cesión de uso ou traspaso de titularidade— para que a xestión pase a mans galegas en canto sexa posible.
Ademais de sumarse ao recurso xurídico, o Goberno autonómico solicita ao Executivo central que emprenda con carácter urxente as obras necesarias para garantir a seguridade do edificio, a súa conservación e a apertura da totalidade das súas dependencias ao público. A idea é que a cidadanía poida visitar o pazo como lugar de memoria e tamén como espazo cultural, evitando que a necesidade de conservación sirva de desculpa para limitar o acceso.
Un conflito con raíces históricas e xudiciais
O Pazo de Meirás, enclavado no termo municipal de Sada, é un edificio de finais do século XIX promovido pola propia Emilia Pardo Bazán. Durante a ditadura converteuse en residencia estival de Francisco Franco tras unha doazón de 1938 que a Xustiza declarou nula. Tras anos de litixio, as distintas sentenzas déronlle a razón á Administración, que en 2019 presentou a demanda para incorporar o pazo ao patrimonio público; a acción xudicial contou desde o principio co apoio da Xunta, dos concellos da Coruña e Sada, e da Deputación da Coruña.
A recente polémica céntrase na interpretación e consecuencias desas resolucións: ademais de restituír a titularidade do inmoble, os herdeiros plantearon reclamacións económicas pola cesión e o uso durante décadas, o que levou a abrir a vía a indemnizacións que algunhas forzas políticas consideran inapropiadas. O pronunciamento do Tribunal Supremo marcou un punto de inflexión ao aclarar a nulidade da doazón e ao propiciar, en última instancia, o debate sobre a eventual compensación económica.
Na mañá de hoxe, a portavoz do BNG, Ana Pontón, reuniuse no Pazo do Hórreo con representantes da Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica e pediu que o Parlamento galego adopte unha declaración institucional unánime para rexeitar calquera pagamento á familia Franco. Pontón cualificou de «compensar a quen roubou
