O sistema educativo galego enfronta un desafío significativo co seu alumnado repetidor, quen evidencia un desfasamento de ata cinco cursos respecto ao nivel xeral, unha fenda que se mantén inalterable a pesar da redución no número de alumnos atrasados. Esta preocupante realidade, analizada a través dos datos do informe PISA, como adiantou La Voz de Galicia, subliña a persistencia dunha dificultade estrutural na integración e o progreso destes mozos dentro das aulas.
Unha fenda educativa alarmante
Quen observe os resultados educativos en Galicia máis alá das puntuacións medias en matemáticas ou lectura, atopará unha dimensión que interpela directamente sobre a equidade e a eficacia do noso sistema. O alumnado que repite curso sitúase, en termos de aptitude, ata cinco niveis por debaixo dos seus compañeiros que progresan sen interrupcións. Non é un dato menor; implica que a dificultade non se limita a unha materia puntual, senón a unha comprensión fundamental e transversal dos contidos, o que condiciona de xeito severo a súa traxectoria académica e, polo tanto, as súas oportunidades futuras.
A ninguén se lle escapa que esta fenda non só afecta o rendemento individual do alumno, senón que tamén exerce unha presión considerable sobre os recursos do sistema educativo. Manter a un estudante nun ciclo para o que non está preparado, ou sen o apoio adecuado para superar as súas carencias, non só é custoso en termos económicos, senón que tamén pode selo no plano emocional para o propio estudante, minando a súa confianza e a súa motivación. A cifra fala por si soa sobre a magnitude do reto.
Menos atrasados, pero sen mellora na aptitude
Resulta paradoxal que, se ben o número de alumnos que se consideran atrasados é menor agora que hai unha década, a aptitude daqueles que si repiten curso non experimentase unha mellora substancial. Esta tendencia invita a unha profunda reflexión. Significa que as políticas de promoción ou os mecanismos de apoio lograron reducir a cantidade de estudantes que quedan atrás, pero non foron igualmente efectivos para elevar o nivel daqueles que aínda necesitan repetir?
Convén lembrar que reducir o número de repetidores é un obxectivo loable, pero só se vai acompañado dunha mellora real na comprensión e o dominio das competencias básicas. Pola contra, poderiamos estar ante unha estatística que maquilla unha realidade máis complexa: a dun grupo de estudantes que, a pesar das adaptacións curriculares ou as decisións de promoción, segue arrastrando un desfasamento significativo. A cuestión non é só cantos repiten, senón que aprendizaxe real se produce durante ese proceso e como se lles equipa para o futuro.
A crecente desigualdade entre estudantes
Outro aspecto que emerxe desta análise e que non pode pasarse por alto é o incremento da diferenza na aptitude entre o alumnado inmigrante e o nativo. Esta fenda crecente é un indicativo de que o sistema educativo galego ten aínda un camiño por percorrer en materia de inclusión e equidade, especialmente nun contexto social cada vez máis diverso. As dificultades para a integración lingüística, as diferenzas culturais ou as barreiras socioeconómicas poden ser factores que contribúen a este desequilibrio, e requiren unha atención específica e coordinada.
Garantir a igualdade de oportunidades para todo o alumnado, independentemente da súa orixe, é unha pedra angular de calquera sociedade que aspire a ser xusta e cohesionada. O feito de que esta diferenza se estea ampliando, lonxe de reducirse, é un sinal de alarma que esixe unha resposta contundente e ben planificada desde as administracións e os centros educativos.
