Renald Luzier, coñecido como Luz, presentou en España o seu novo cómic, Dúas mulleres espidas, once anos despois de salvar a vida por chegar tarde á reunión do 7 de xaneiro de 2015 na redacción de Charlie Hebdo. Nunha videoconferencia desde un lugar non revelado, o debuxante francés asegurou que a obra nace da memoria e da supervivencia e aproveitou a presentación para criticar a pasividade ante xestos públicos de extremismo: «Non soubemos reaccionar ante un millonario que fixo o saúdo nazi», dixo en referencia a episodios recentes de normalización. Luz explicou que o libro tamén quere alertar sobre o avance da ultradereita e rescatar historias de arte perseguido polo nazismo.
Durante a conversa coa prensa, o autor apareceu cun fondo borroso e vestido de negro, detalles que subliñaron as medidas de seguridade que aínda mantén. O cómic, editado en España por Reservoir Books, toma o seu título dun cadro do expresionista alemán Otto Mueller e traza a peripecia dunha obra espoliada, vinculando o pasado da arte «dexenerada» coas tensións políticas do presente. Luz confesou que necesitaba distanciarse para pensar na súa propia traxectoria e que este proxecto lle permitiu reunir preocupacións persoais e colectivas nunha narrativa visual.
O traballo condensa a experiencia do autor tras o ataque de 2015: Luz foi quen debuxou a portada do número especial posterior á masacre, unha imaxe que pasou a formar parte da memoria colectiva europea. Meses despois dese debuxo deixou a revista porque lle resultaba «imposible traballar coa contemporaneidade», segundo explicou; desde entón foi incorporando esas feridas en varias publicacións. Neste libro recupera, ademais, o seu interese polo expresionismo do entreguerras e polas pezas artísticas que foron obxecto de odio e persecución por parte do réxime nazi.
O cómic combina investigación sobre o destino de cadros e relatos persoais: Luz segue a pista dun cadro que despertou paixóns e odios e que, nos anos trinta, foi catalogado polos nazis como arte «dexenerada». Ese episodio histórico, lembra o autor, converteuse nunha exposición organizada polo réxime co obxectivo de desacreditar e castigar a artistas e correntes enteiras. Para Luz, falar dese espolio non é só recuperar pezas, senón describir como se construen os discursos que xustifican a exclusión e, en última instancia, a violencia política.
Luz enmarcou o inicio do proxecto no décimo aniversario do atentado, en xaneiro de 2025, cando decidiu que era o momento de publicar algo que o representase e que permitise ao lector poñerse no seu lugar. Antes buscara refuxio creativo adaptando obras doutros autores para o cómic, pero necesitaba abordar algo máis íntimo e urxente que lle permitise compartir a súa «angustia» e a sensación de exilio interior. O novo libro, segundo o autor, é tanto unha investigación como un intento de terapia colectiva fronte á incerteza política.
Na súa intervención tamén houbo críticas directas á actitude pública ante figuras poderosas que contribúen á normalización de símbolos e xestos da dereita radical. Luz mencionou a Elon Musk ao subliñar que a sociedade non respondeu con firmeza cando un millonario imitou o xesto nazi, un xesto que, na súa opinión, debería ter provocado unha reacción máis ampla e contundente. Esa reflexión conéctase, dixo, coa súa preocupación pola degradación do discurso público e pola crecente impunidade de comportamentos que antes serían inaceptables.
O autor recordou tamén que non está só neste traballo de memoria: varios superviventes do ataque publicaron os seus propios relatos gráficos para procesar a experiencia e manter viva a memoria. Entre eles figuran autores que, como Luz, buscaron no cómic unha forma de catarse e denuncia, e que foron
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.