Manuel Méixome, apicultor do proxecto Aluariça, percorre estes días unha Galicia que comeza a espertar á vespa asiática. Con centros de produción repartidos desde a Serra do Candán ata os Ancares e a Ribeira Sacra, o seu diagnóstico é taxativo: a velutina xa está activa en boa parte do territorio e os efectos sobre as colmeas dependerán en boa medida da climatoloxía de abril e maio.
Ataques primaverais e primeiras sinais no terreo
A combinación do fin dos temporais e a subida das temperaturas reactivou a actividade das raíñas tras a invernada. En zonas costeiras detectáronse os primeiros movementos fai semanas e, segundo Méixome, xa se rexistraron ataques en altitudes que ata hai pouco parecían unha barreira natural: Piornedo, a 1.300 metros de altitude, viu voar as primeiras velutinas. Esa presenza desde o litoral ás cumes do interior confirma aos apicultores que a tempada arrancou.
Para os profesionais do sector a pauta é coñecida: as raíñas necesitan azucre e enerxía para iniciar a construción de niños primarios en lugares cálidos e resgardados. En Galicia hai abundancia de antigas cuadras e galpóns que cumpren ese papel de refuxio. Cando emerxen as primeiras obreiras, comezan a erguerse os grandes panales que logo atraen á colonia e facilitan unha reprodución masiva.
«Teremos velutina e teremos moita»,
di Méixome coa mestura de resignación e experiencia que dá a observación de campo. Non é unha predición catastrófica, senón a constatación dun problema que, pola súa extensión e persistencia, normalizou a presenza da especie ante amplos sectores da sociedade rural.
Climatoloxía, ciclos e a batalla polo control
En 2024 apreciouse unha reducción relativa da velutina e chegouse a falar de ciclos trienais da especie: anos de explosión seguidos doutros de baixón. Non obstante, Méixome e outros apicultores subliñan que a variable climática adoita impoñer a súa lei. Un inverno con moitos temporais pero sen xeadas, explican, non chega a controlar significativamente á poboación: as raíñas sobreviven e, cos primeiros días cálidos, recuperan actividade.
A Consellería do Medio Rural e a Presidencia da Xunta aínda ultiman o inicio das campañas oficiais de trampeo e retirada de niños, que adoitan despregarse de forma máis intensa a partir de finais de marzo. Mentres tanto, os apicultores comezaron por conta propia a instalar trampas para os niños primarios e eliminar obreiras incipientes, unha fase clave para frear a expansión antes de que os niños adquiran tamaño e capacidade de reprodución.
No terreo percíbese certa desafección. «Non hai moito interese», admite Méixome, e a frase non alude tanto á falta de recursos como ao cansazo social: tras anos convivindo coa praga, moitas persoas asumiron a súa presenza como algo inevitable. Ese acostumamento explicaría, en parte, a lentitude dalgunhas actuacións e a menor alarma pública en comparación cos primeiros anos da invasión.
«Combater a velutina é caro»: impacto económico e sanitario
O custo da loita non é só económico para as administracións; tamén pesa sobre os apicultores. O trampeo intensivo, o encargo de equipamentos para retirar niños e as perdas de produción por ataques ás colmeas supoñen un gasto recurrente que, en moitos casos, deben asumir cooperativas e pequenos produtores. Méixome insiste na dobre vertente do problema: por unha banda, a merma na colleita de mel cando a presenza de velutina coincide co período de máxima produción; por outra, a fraxilidade que padecen as colmeas que chegan peor preparadas ao inverno.
Ademais
