A obra que unirá a Rúa Santa Clara co Paseo do Malecón en Monforte avanza administrativamente tras a publicación no Boletín Oficial do Estado do proxecto construtivo pola Confederación Hidrográfica Miño-Sil. Ese trámite abre un prazo de alegacións e deixa á vista o que será, previsibelmente, o último obstáculo antes de poder licitar a ponte, cuxo custo de saída roza os 5,1 millóns de euros.
O proxecto e o trámite en marcha
O documento subido ao BOE responde á adaptación do deseño inicial ás esixencias do Plan Hidrolóxico Nacional, un requisito que xa era coñecido polo Concello e que demorou a tramitación ata garantir o visto bo do Ministerio para a Transición Ecolóxica. Con esa validación, a CHMS abre agora un período para que particulares ou colectivos presenten alegacións, unha fase que adoita durar semanas e que pode, na práctica, introducir modificacións ou demoras adicionais.
Segundo o proxecto construtivo, a nova infraestrutura será unha ponte metálica con taboleiro de madeira —solución que pretende combinar resistencia e unha estética máis integrada co entorno urbano ribereño— e apoiarase en dúas rampas estruturais que salvan a diferenza de cota entre o vial existente e a nova rasante. Esas rampas asentaranse sobre pilas e macizos de formigón, elementos semellantes aos dun viaduto, deseñados para non condicionar o fluxo da auga en episodios de avenida.
O informe hidráulico que acompaña ao proxecto modela o comportamento do leito unha vez executada a obra e conclúe que, incluso ante avenidas extraordinarias, a capa de auga non aumentaría máis de dez centímetros e a velocidade de circulación manteríase en parámetros similares aos actuais. Os cálculos inclúen ademais o entorno inmediato do Malecón, con resultados que, segundo os técnicos, non revelan alteracións relevantes nas zonas de fluxo preferente.
Á falta de confirmación oficial sobre prazos de licitación, a clave agora pasa pola resolución de posibles alegacións e pola publicación dos pliegos. O importe da licitación —os mencionados 5,1 millóns de euros— marca ademais o campo de xogo para empresas construtoras e consultoras, e condicionará a viabilidade das propostas que deberán axustarse aos condicionantes hidráulicos e patrimoniais da zona.
Antecedentes: concurso, polémica e memoria local
A orixe do proxecto remóntase a unha convocatoria lanzada a principios de 2020 para deseñar a nova ponte. O concurso esixía, entre outras cousas, unha resposta que recuperase na medida do posible a estética da antiga ponte de ferro que existía na Avenida de Galicia e que acabou por colapsar hai anos por falta de mantemento. O certame foi competitivo: a empresa lucense que resultou gañadora obteu 643 puntos no xurado; en segunda posición quedou unha firma de Vigo con 578 puntos e, en terceiro lugar, a nova arquitecta de Pantón Adriana Rodríguez González con 566 puntos. Todas as candidaturas dispoñeron únicamente quince días para presentar a súa proposta, un prazo escaso que foi obxecto de crítica entre algúns participantes.
A elección do deseño non está exenta de controversia. Hai que lembrar que en xuño de 2021 preto de cincocentas persoas manifestáronse en Monforte contra o proxecto tal e como se había planteado inicialmente, preocupadas polo impacto paisaxístico e pola posible alteración do paseo fluvial que é, para moitos veciños, un espazo público de referencia. Dende entón, o Concello defende que a proposta final busca un equilibrio entre funcionalidade, seguridade e respecto polo paisaxe da Ribeira Sacra.
Na cidade, o debate sobre a ponte vai máis aló da propia obra: inclúe a conservación do patrimonio industrial e a recuperación de marxes urbanos que durante décadas sufriron desatención. Monforte, coa súa condición de nudo na Ribeira Sacra e a súa rede de pontes e paseos, leva anos intentando compatibilizar mobilidade, turismo e protección do río.
Impactos, custo e próximos pasos
O aspecto económico non é menor. Cun orzamento de 5,1 millóns de euros, o proxecto compite con outras necesidades municipais e comarcais: mantemento de infraestruturas, servizos sociais e actuacións no casco histórico. O Concello, consciente diso, argumentou que a ponte aportará continuidade urbana e reducirá gargallos no tránsito peonil e rodado entre a Rúa Santa Clara e o Malecón, ademais de favorecer a cohesión da fronte fluvial.
Desde o punto de vista técnico, os responsables do proxecto insisten na rigurosidade do estudo hidráulico e nas medidas adoptadas para evitar afeccións ao cauce en episodios de crecida. Non obstante, asociacións ecologistas e algúns colectivos vecinais anunciaron a súa intención de analizar en detalle o expediente durante o período de alegacións: a percepción de seguridade hidráulica e a integración paisaxística seguirán sendo os eixos da discusión pública.
Se non surxen problemas na fase de alegacións e a CHMS concede finalmente a autorización, a seguinte fase será a licitación e adjudicación da obra. A partir de aí, os prazos de execución dependerán da empresa que resulte adjudicataria e da dispoñibilidade orzamentaria. Non é a primeira vez que unha gran intervención municipal se dilata por axustes técnicos ou financeiros; por iso, moitos veciños miran ao proxecto con mestura de esperanza e prudencia.
No fondo, a iniciativa resume un debate moito máis amplo sobre como afrontar as infraestruturas nos municipios galegos con patrimonio fluvial: modernizar sen desnaturalizar, investir sen descuidar o mantemento futuro. Monforte, co seu vello ponte de ferro xa desaparecido na memoria colectiva, espera que a nova pasarela sexa, desta vez, duradeira e respectuosa cun río que define boa parte da súa paisaxe e da súa historia.
